Vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội là một vấn đề nhức nhối trong xã hội hiện đại. Để đảm bảo một môi trường sống an toàn và trật tự, pháp luật Việt Nam đã ban hành nhiều quy định nghiêm ngặt về việc xử lý các hành vi vi phạm này. Nghị định 282/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/12/2025, là một văn bản pháp lý quan trọng, quy định chi tiết về các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội và các hình thức xử phạt tương ứng. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan và chi tiết về các quy định này, giúp người dân và các tổ chức hiểu rõ hơn về trách nhiệm và nghĩa vụ của mình trong việc duy trì trật tự xã hội. Việc nắm vững các quy định về xử phạt vi phạm hành chính là vô cùng quan trọng để mỗi cá nhân và tổ chức có thể tự giác tuân thủ pháp luật, góp phần xây dựng một xã hội văn minh và an toàn.

Giới thiệu về vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội được hiểu là những hành vi xâm phạm đến các quy tắc, quy định của Nhà nước nhằm bảo vệ trật tự công cộng, an toàn cho cá nhân, tổ chức và xã hội. Các hành vi này có thể do cá nhân hoặc tổ chức thực hiện, một cách cố ý hoặc vô ý, nhưng chưa đến mức cấu thành tội phạm hình sự. Tuy nhiên, chúng vẫn gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự xã hội và cần phải được xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

Nghị định 282/2025/NĐ-CP là một văn bản pháp lý quan trọng, thay thế cho Nghị định 167/2013/NĐ-CP và Nghị định 144/2021/NĐ-CP trước đây, nhằm cập nhật và hoàn thiện các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Nghị định này không chỉ liệt kê chi tiết các hành vi vi phạm, mà còn quy định rõ ràng về mức phạt, hình thức xử phạt bổ sung và các biện pháp khắc phục hậu quả. Mục tiêu của Nghị định là tăng cường tính răn đe, phòng ngừa các hành vi vi phạm, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội rất đa dạng, bao gồm:

• Gây mất trật tự công cộng tại nơi công cộng, cơ quan, khu dân cư.
• Vi phạm quy định về bảo vệ công trình công cộng, công trình an ninh.
• Sử dụng trái phép vũ khí, công cụ hỗ trợ.
• Cản trở, chống đối lực lượng chức năng thi hành công vụ.
• Vi phạm các quy định về quản lý cư trú, xuất nhập cảnh.
• Vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy.
• Vi phạm các quy định về phòng chống tệ nạn xã hội.
• Vi phạm các quy định về an ninh mạng.

Mức phạt tiền tối đa cho cá nhân vi phạm là 40 triệu đồng, và đối với tổ chức là 80 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, hoặc trục xuất (đối với người nước ngoài). Bên cạnh đó, họ cũng có thể bị buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả, như khôi phục lại tình trạng ban đầu hoặc bồi thường thiệt hại.

Các nhóm hành vi vi phạm hành chính phổ biến

Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về nhiều nhóm hành vi vi phạm hành chính khác nhau trong lĩnh vực an ninh, trật tự. Dưới đây là một số nhóm hành vi vi phạm phổ biến:

Vi phạm trật tự công cộng

Đây là nhóm hành vi vi phạm phổ biến nhất, gây ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân và trật tự xã hội. Các hành vi vi phạm trật tự công cộng bao gồm:

• Gây mất trật tự tại nơi công cộng, trụ sở cơ quan, tổ chức, khu dân cư. Ví dụ: la hét, gây ồn ào, đánh nhau, gây rối trật tự tại các sự kiện công cộng.
• Thả rông động vật nuôi trong đô thị hoặc nơi công cộng.
• Để vật nuôi, cây trồng hoặc các vật dụng khác lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, gây cản trở giao thông và mất mỹ quan đô thị.
• Sử dụng rượu bia gây mất trật tự công cộng. Ví dụ: say xỉn, gây gổ đánh nhau, làm ồn ào, ảnh hưởng đến người khác.
• Thực hiện các hành vi khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.
• Tụ tập đông người trái phép, gây cản trở giao thông công cộng hoặc ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức.

Tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm, người vi phạm có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

Vi phạm liên quan đến lực lượng bảo vệ cơ sở

Lực lượng bảo vệ cơ sở, như dân phòng, bảo vệ dân phố, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh, trật tự tại địa phương. Do đó, các hành vi vi phạm liên quan đến lực lượng này cũng được quy định và xử lý nghiêm theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP. Cụ thể:

• Giả danh lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở để thực hiện các hành vi trái pháp luật. Mức phạt cho hành vi này là từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.
• Cản trở, chống đối, đe dọa hoặc hành hung lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở khi họ đang thi hành nhiệm vụ. Mức phạt cho hành vi này là từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
• Mua bán, sử dụng trái phép trang phục, phù hiệu, giấy chứng nhận của lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Mức phạt cho hành vi này là từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

Các hành vi này không chỉ gây ảnh hưởng đến uy tín của lực lượng bảo vệ cơ sở, mà còn gây khó khăn cho công tác đảm bảo an ninh, trật tự tại địa phương.

Vi phạm bảo vệ công trình công cộng

Công trình công cộng là tài sản chung của Nhà nước và nhân dân, có vai trò quan trọng trong việc phục vụ các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội. Do đó, việc bảo vệ các công trình này là trách nhiệm của mọi công dân. Các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ công trình công cộng bao gồm:

• Xê dịch, phá hoại biển báo, đèn chiếu sáng công cộng, cột điện, hoặc các công trình hạ tầng kỹ thuật khác.
• Xâm hại các mục tiêu bảo vệ, như trụ sở cơ quan nhà nước, trường học, bệnh viện, hoặc các công trình quốc phòng, an ninh.
• Vứt rác thải, chất thải bừa bãi, gây ô nhiễm môi trường tại các khu vực công cộng.
• Tự ý xây dựng, cơi nới công trình trái phép trên đất công hoặc lấn chiếm vỉa hè, lòng đường.

Mức phạt cho các hành vi này là từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng, tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của công trình hoặc bồi thường thiệt hại.

Vi phạm an ninh mạng/tác nghiệp

Trong thời đại công nghệ số, an ninh mạng trở thành một vấn đề ngày càng quan trọng. Nghị định 282/2025/NĐ-CP cũng quy định về các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng, nhằm bảo vệ thông tin, dữ liệu và hệ thống mạng của các cơ quan, tổ chức và cá nhân. Một số hành vi vi phạm phổ biến bao gồm:

• Sử dụng tàu bay không người lái (drone) hoặc các phương tiện bay siêu nhẹ khác mà không có giấy phép hoặc không tuân thủ các quy định về quản lý, sử dụng.
• Xâm nhập trái phép vào hệ thống mạng, cơ sở dữ liệu của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
• Phát tán virus, phần mềm độc hại hoặc thực hiện các hành vi tấn công mạng khác.
• Đăng tải, truyền bá thông tin sai sự thật, thông tin gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.
• Thực hiện các hành vi xâm phạm quyền riêng tư, bí mật cá nhân trên mạng.

Mức phạt cho các hành vi này có thể lên đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân và 40.000.000 đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị tịch thu phương tiện, thiết bị sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm.

Các hình thức xử phạt chính và bổ sung

Theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, các hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội bao gồm:

Phạt tiền

Đây là hình thức xử phạt phổ biến nhất, được áp dụng đối với hầu hết các hành vi vi phạm hành chính. Mức phạt tiền cụ thể được quy định chi tiết cho từng hành vi vi phạm trong Nghị định. Lưu ý rằng, mức phạt tiền đối với tổ chức thường gấp hai lần so với mức phạt áp dụng cho cá nhân.

Tịch thu tang vật, phương tiện

Hình thức xử phạt này được áp dụng đối với các hành vi vi phạm liên quan đến công trình công cộng, trang phục, phù hiệu của lực lượng bảo vệ cơ sở, hoặc các công cụ, phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm. Mục đích của việc tịch thu là ngăn chặn việc tái phạm và loại bỏ các công cụ, phương tiện có thể gây nguy hiểm cho xã hội.

Trục xuất

Hình thức xử phạt này chỉ áp dụng đối với người nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính nghiêm trọng trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Việc trục xuất được thực hiện theo quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh.

Biện pháp khắc phục hậu quả

Ngoài các hình thức xử phạt chính và bổ sung, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, như:

• Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi vi phạm gây ra. Ví dụ: xây dựng lại công trình bị phá hoại, dọn dẹp vệ sinh nơi công cộng bị ô nhiễm.
• Buộc nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.
• Buộc tiêu hủy vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi và cây trồng, văn hóa phẩm độc hại.

Các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm đảm bảo rằng những thiệt hại do hành vi vi phạm gây ra sẽ được khắc phục một cách đầy đủ và kịp thời.

Việc áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả phải tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật, đảm bảo tính khách quan, công bằng và minh bạch. Cơ quan có thẩm quyền xử phạt phải xem xét đầy đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ để đưa ra quyết định xử phạt phù hợp.

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là khoảng thời gian mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền còn có quyền ra quyết định xử phạt đối với hành vi vi phạm. Theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội thường là một năm, kể từ ngày hành vi vi phạm được thực hiện. Tuy nhiên, đối với các vi phạm hành chính về xuất nhập cảnh, thời hiệu xử phạt là hai năm.

Nếu quá thời hiệu này, người vi phạm sẽ không bị xử phạt hành chính, trừ trường hợp hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm và bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xác định chính xác thời điểm bắt đầu tính thời hiệu xử phạt là rất quan trọng, để đảm bảo quyền lợi của cả người vi phạm và Nhà nước.

Kết luận

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội là một vấn đề phức tạp và đa dạng, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về pháp luật và ý thức tuân thủ của mỗi công dân. Nghị định 282/2025/NĐ-CP là một công cụ quan trọng trong việc đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm này, góp phần xây dựng một xã hội trật tự, an toàn và văn minh. Mỗi cá nhân và tổ chức cần nâng cao ý thức pháp luật, chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định của pháp luật, đồng thời tích cực tham gia vào công tác phòng ngừa, phát hiện và tố giác các hành vi vi phạm. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể tạo ra một môi trường sống an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững. Việc nắm rõ quy định về thời hiệu xử phạt cũng giúp mỗi người dân chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình khi có tình huống xảy ra. Qua đó, góp phần tạo nên một xã hội thượng tôn pháp luật, nơi mọi người đều được sống và làm việc trong môi trường an toàn và công bằng.