XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT TRONG NGHỊ ĐỊNH 109/2026/NĐ-CP: GÓC NHÌN TỪ GIỚI LUẬT SƯ

Ngày 7.5, Liên đoàn Luật sư Việt Nam (LĐLS Việt Nam) đã có văn bản gửi Chính phủ và Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, đề nghị xem xét, tạm đình chỉ một số điều khoản trong Nghị định 109/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phục hồi và phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã – có hiệu lực từ ngày 18.5.2026.

Mâu thuẫn về thẩm quyền

Theo LĐLS Việt Nam, điểm gây tranh cãi lớn nhất nằm ở Khoản 1, Điều 84 của Nghị định 109/2026/NĐ-CP, khi trao quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã được phép đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước chứng chỉ hành nghề luật sư. Quy định này trực tiếp xung đột với Khoản 2, Điều 83 Luật Luật sư, vốn quy định rõ ràng rằng thẩm quyền cấp và thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư thuộc về Bộ Tư pháp.

Bên cạnh đó, Khoản 2, Điều 5 Nghị định 118/2021/NĐ-CP cũng đã quy định: "Không quy định tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn trong các trường hợp có quy định pháp luật về việc thu hồi giấy phép, chứng chỉ hành nghề." Trong khi đó, việc thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư đã được quy định đầy đủ tại Điều 18 Luật Luật sư, cho nên việc Nghị định 109 tiếp tục quy định hình thức tước chứng chỉ là hoàn toàn chồng chéo và không cần thiết.

Hậu quả nghiêm trọng từ một hình thức xử phạt

LĐLS Việt Nam nhấn mạnh: với 17 hành vi vi phạm hành chính của luật sư bị liệt kê trong Nghị định 109, Chủ tịch UBND cấp xã có thể vừa xử phạt tiền, vừa áp dụng hình phạt bổ sung là tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư có thời hạn – dù chỉ một tháng.

Điều đáng lo ngại là hệ quả kéo theo: bị tước chứng chỉ hành nghề đồng nghĩa với việc luật sư sẽ bị xóa tên khỏi danh sách hành nghề theo quy định của pháp luật và Điều lệ LĐLS Việt Nam – một chế tài cực kỳ nghiêm khắc so với thẩm quyền của cấp xã.

Từ các phân tích trên, LĐLS Việt Nam đề nghị Chính phủ tạm dừng hiệu lực các quy định tại Điều 8, Điều 12 và Khoản 1, Điều 84 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, đồng thời tổ chức rà soát toàn diện lại các hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã.

💬 Ý kiến Luật sư Nguyễn Minh Long – Giám đốc Công ty Luật Dragon

"Trước hết, thay mặt Công ty Luật Dragon, tôi xin trân trọng cảm ơn LĐLS Việt Nam đã kịp thời lên tiếng bảo vệ quyền lợi chính đáng của giới luật sư – điều mà chúng tôi, những người trực tiếp hành nghề, cảm nhận rõ hơn ai hết sự cần thiết của tiếng nói này.

Về mặt pháp lý, tôi hoàn toàn đồng tình với phân tích của LĐLS Việt Nam. Việc trao thẩm quyền tước chứng chỉ hành nghề luật sư cho Chủ tịch UBND cấp xã là một quy định không chỉ xung đột về thẩm quyền với Luật Luật sư, mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị lạm dụng trong thực tiễn, gây bất ổn cho môi trường hành nghề luật.

Tuy nhiên, tôi muốn bổ sung thêm một góc nhìn: vấn đề không chỉ nằm ở câu chuyện thẩm quyền, mà còn ở tính tương xứng của chế tài. Luật sư là nghề đặc thù – một người hành nghề có thể bị ảnh hưởng toàn bộ sự nghiệp chỉ vì một quyết định hành chính ở cấp cơ sở, nơi rất có thể thiếu đội ngũ am hiểu chuyên sâu về lĩnh vực tư pháp. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho cá nhân luật sư mà còn ảnh hưởng đến quyền được tiếp cận dịch vụ pháp lý của người dân.

Do đó, tôi kiến nghị rằng bên cạnh việc tạm dừng hiệu lực các điều khoản trên, Chính phủ cần xây dựng một cơ chế xử lý vi phạm của luật sư có sự tham gia giám sát của tổ chức xã hội – nghề nghiệp như LĐLS Việt Nam, nhằm đảm bảo tính công bằng, minh bạch và chuyên nghiệp.

Công ty Luật Dragon cam kết tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng luật sư trong việc theo dõi và phản ánh những bất cập pháp lý, góp phần xây dựng một hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện và bảo vệ tốt hơn quyền hành nghề chính đáng của luật sư Việt Nam."

Luật sư Nguyễn Minh Long  (Giám đốc – Công ty Luật Dragon)