Vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế là một vấn đề nhức nhối, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe cộng đồng và trật tự xã hội. Các hành vi vi phạm này không chỉ làm suy giảm chất lượng dịch vụ y tế mà còn gây thiệt hại về kinh tế cho người dân và nhà nước. Để đảm bảo tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi của người dân, việc hiểu rõ các quy định về vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế là vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về các hành vi vi phạm phổ biến, hình thức xử phạt, thẩm quyền xử phạt, và những thay đổi mới nhất theo quy định của pháp luật.

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế: Tổng quan

Theo quy định hiện hành, vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế được hiểu là hành vi cố ý hoặc vô ý xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước về y tế mà không phải là tội phạm, và bị xử phạt theo quy định của pháp luật. Các hành vi này được quy định cụ thể trong Nghị định 117/2020/NĐ-CP và sắp tới là Nghị định 90/2026/NĐ-CP.

Các lĩnh vực y tế thường xuyên ghi nhận các vi phạm hành chính bao gồm:

• Y tế dự phòng và phòng chống dịch bệnh
• Khám bệnh, chữa bệnh
• Dược phẩm và mỹ phẩm
• Trang thiết bị y tế
• Dân số và sức khỏe sinh sản
• Bảo hiểm y tế

Mức phạt tiền tối đa cho các vi phạm này có thể lên đến 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, còn có các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả khác.

Các nhóm hành vi vi phạm phổ biến trong lĩnh vực y tế

Nghị định 117/2020/NĐ-CP và sắp tới là Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định chi tiết các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Dưới đây là một số nhóm hành vi vi phạm phổ biến:

Y tế dự phòng và phòng chống dịch

Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, các vi phạm trong lĩnh vực y tế dự phòng và phòng chống dịch trở nên đặc biệt nghiêm trọng. Các hành vi vi phạm thường gặp bao gồm:

• Không tuân thủ các hướng dẫn và quy định về phòng chống dịch bệnh.
• Không báo cáo hoặc báo cáo không kịp thời, không chính xác về tình hình dịch bệnh.
• Vi phạm các quy định về sản xuất, kinh doanh, sử dụng vắc xin và sinh phẩm y tế.
• Không thực hiện các biện pháp kiểm soát và ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

Những vi phạm này có thể dẫn đến nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng của người dân. Mức phạt tiền cho các vi phạm này có thể lên đến 50 triệu đồng đối với cá nhân và 100 triệu đồng đối với tổ chức.

Vi phạm trong khám bệnh, chữa bệnh

Lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ vi phạm hành chính. Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm:

• Hoạt động khám bệnh, chữa bệnh không có giấy phép hoặc giấy phép hết hiệu lực.
• Hành nghề khám bệnh, chữa bệnh không có chứng chỉ hành nghề hoặc sử dụng chứng chỉ hành nghề không hợp lệ.
• Vi phạm các quy chế chuyên môn, quy trình kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh.
• Sử dụng thuốc, thiết bị y tế không được phép lưu hành hoặc không đảm bảo chất lượng.
• Lạm dụng nghề nghiệp để trục lợi hoặc gây tổn hại đến sức khỏe của người bệnh.
• Tẩy xóa, sửa chữa hồ sơ bệnh án nhằm che giấu sai phạm.
• Sử dụng các hình thức mê tín, dị đoan trong khám bệnh, chữa bệnh.

Các vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ y tế mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của người bệnh. Mức phạt tiền cho các vi phạm này có thể lên đến 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động.

Vi phạm trong lĩnh vực dược, mỹ phẩm

Vi phạm trong lĩnh vực dược, mỹ phẩm là một vấn đề nóng, gây bức xúc trong dư luận. Các hành vi vi phạm thường gặp bao gồm:

• Sản xuất, kinh doanh thuốc, mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không đảm bảo chất lượng.
• Sản xuất, kinh doanh thuốc, mỹ phẩm giả mạo hoặc kém chất lượng.
• Vi phạm các quy định về bảo quản, vận chuyển thuốc, mỹ phẩm.
• Quảng cáo thuốc, mỹ phẩm sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
• Bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc của bác sĩ.

Những vi phạm này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế cho người tiêu dùng mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của họ. Mức phạt tiền cho các vi phạm này có thể lên đến 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, thuốc và mỹ phẩm vi phạm còn có thể bị tịch thu và tiêu hủy.

Vi phạm về trang thiết bị y tế

Vi phạm về trang thiết bị y tế cũng là một vấn đề đáng quan ngại. Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm:

• Kinh doanh, sử dụng trang thiết bị y tế không có giấy phép lưu hành hoặc giấy phép hết hiệu lực.
• Kinh doanh, sử dụng trang thiết bị y tế không đạt tiêu chuẩn chất lượng.
• Không thực hiện bảo trì, kiểm định trang thiết bị y tế theo quy định.
• Sử dụng trang thiết bị y tế không đúng mục đích hoặc không đúng quy trình kỹ thuật.

Các vi phạm này có thể dẫn đến sai sót trong chẩn đoán và điều trị bệnh, gây nguy hiểm cho người bệnh. Mức phạt tiền cho các vi phạm này có thể lên đến 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, trang thiết bị y tế vi phạm còn có thể bị tịch thu.

Vi phạm quy định về dân số và sức khỏe sinh sản

Các vi phạm quy định về dân số và sức khỏe sinh sản cũng cần được quan tâm. Các hành vi vi phạm thường gặp bao gồm:

• Thực hiện các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi trái pháp luật.
• Vi phạm các quy định về mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.
• Vi phạm các quy định về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
• Cung cấp các dịch vụ tư vấn, khám chữa bệnh về dân số và sức khỏe sinh sản không đúng quy định.

Các vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến cân bằng giới tính trong xã hội mà còn gây ra những hệ lụy về đạo đức và sức khỏe. Mức phạt tiền cho các vi phạm này có thể lên đến 30 triệu đồng đối với cá nhân và 60 triệu đồng đối với tổ chức.

Các hình thức và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế phải tuân thủ theo quy định của pháp luật, đảm bảo tính công bằng, minh bạch và đúng thẩm quyền.

Hình thức xử phạt chính

Các hình thức xử phạt chính đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế bao gồm:

• Cảnh cáo: Áp dụng đối với các vi phạm nhỏ, có tính chất ít nghiêm trọng.
• Phạt tiền: Áp dụng đối với các vi phạm có tính chất nghiêm trọng hơn. Mức phạt tiền đối với tổ chức thường gấp hai lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

Hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả

Ngoài các hình thức xử phạt chính, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả sau:

• Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn.
• Đình chỉ hoạt động có thời hạn.
• Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.
• Buộc tiêu hủy tang vật, phương tiện vi phạm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường.
• Buộc cải chính thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn.
• Buộc xin lỗi công khai.

Thẩm quyền xử phạt

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế được quy định cụ thể trong Nghị định 117/2020/NĐ-CP và Luật Xử lý vi phạm hành chính. Các cơ quan và cá nhân có thẩm quyền xử phạt bao gồm:

• Thanh tra y tế các cấp.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp.
• Quản lý thị trường.
• Công an nhân dân.
• Bộ đội biên phòng.
• Hải quan.

Việc xác định đúng thẩm quyền xử phạt là rất quan trọng để đảm bảo tính pháp lý của quyết định xử phạt.

Những thay đổi mới theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP

Từ ngày 01/04/2026, các vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế sẽ được xử lý theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP. Nghị định này có một số điểm mới đáng chú ý sau:

• Mức phạt tiền tối đa tăng lên 150 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức, tùy thuộc vào hành vi vi phạm.
• Bổ sung một số hành vi vi phạm mới, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế dự phòng và phòng chống dịch bệnh.
• Quy định chi tiết hơn về thẩm quyền xử phạt của các cơ quan và cá nhân.
• Tăng cường các biện pháp kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Những thay đổi này nhằm tăng cường tính răn đe của pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế.

Để chủ động ứng phó với những thay đổi này, các cơ sở y tế, doanh nghiệp dược phẩm, mỹ phẩm và trang thiết bị y tế cần chủ động rà soát lại hoạt động của mình, đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật. Đồng thời, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho nhân viên về các quy định pháp luật liên quan đến lĩnh vực y tế.

Kết luận

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế là một vấn đề phức tạp và đa dạng, đòi hỏi sự quan tâm và vào cuộc của toàn xã hội. Việc nắm vững các quy định của pháp luật về  xử phạt vi phạm hành chính  là vô cùng quan trọng để mỗi cá nhân và tổ chức có thể tự giác tuân thủ, góp phần xây dựng một môi trường y tế lành mạnh, an toàn và hiệu quả. Hy vọng rằng, với những thông tin được cung cấp trong bài viết này, bạn đọc sẽ có cái nhìn tổng quan và sâu sắc hơn về vấn đề này, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và bảo vệ sức khỏe của bản thân và cộng đồng. Hãy cùng nhau xây dựng một hệ thống y tế minh bạch, công bằng và vì sức khỏe của mọi người.