Tình trạng xâm phạm và lấn chiếm đất công diễn biến phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích nhà nước và xã hội. Bài viết dưới đây từ Công ty Luật Dragon sẽ giải đáp câu hỏi: lấn chiếm đất công xử lý thế nào với hướng dẫn chuyên sâu, rõ ràng từng bước, đúng pháp luật.

Như thế nào được coi là lấn chiếm đất công?

Khái niệm theo quy định pháp luật

• Lấn đất: dịch chuyển mốc hoặc ranh giới lô đất để mở rộng diện tích sử dụng mà không được phép .

• Chiếm đất: sử dụng đất công hoặc đất của người khác mà không được cơ quan hoặc chủ sở hữu cho phép, kéo dài thời gian sử dụng sau khi đất hết hạn hoặc có quyết định thu hồi .

Đất công là gì?

• Đất công là tài sản công thuộc quyền sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện quản lý, sử dụng vào mục đích công cộng như giao thông, thủy lợi, văn hóa, giáo dục, y tế, chợ búa, hạ tầng kỹ thuật… .

=> Lấn chiếm đất công là việc sử dụng đất thuộc sở hữu nhà nước mà không được cấp phép, hoặc tự ý thay đổi ranh giới đất để chiếm đất công. Hành vi này xảy ra phổ biến ở khu vực đô thị và nông thôn, gây tổn hại nghiêm trọng đến tài sản chung.

Lấn chiếm đất công xử lý thế nào?

Theo quy định pháp luật hiện hành, xử lý hành vi lấn chiếm đất công bao gồm các bước chính sau:

Khi phát hiện hành vi lấn chiếm, cơ quan chức năng có quyền yêu cầu chấm dứt bằng lời nói, văn bản hoặc biện pháp hành chính.

Thành lập biên bản xác định sự thật vi phạm, xác định diện tích, vị trí, thời gian, tang vật.

Xác minh diện tích đất công bị chiếm làm cơ sở xác định mức phạt và xử lý tiếp theo.

Trong vòng 07 ngày kể từ ngày lập biên bản, hoặc 01 tháng nếu phức tạp, cơ quan xử phạt ra quyết định hành chính.

Quyết định xử phạt được gửi đến cá nhân/tổ chức vi phạm trong vòng 02 ngày làm việc kể từ ngày ban hành.

Sau 10 ngày kể từ khi nhận quyết định, người vi phạm phải thực hiện. Nếu không tuân thủ, cơ quan chức năng sẽ cưỡng chế thi hành.

Mức xử phạt hành vi lấn chiếm đất công theo quy định mới

Hành vi lấn chiếm đất công không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của Nhà nước và cộng đồng mà còn bị xử phạt nặng theo quy định pháp luật hiện hành. Căn cứ vào Điều 14 Nghị định 91/2019/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Khoản 3 Điều 1 Nghị định 04/2022/NĐ-CP, mức xử phạt hành chính đối với hành vi này được phân loại rõ ràng theo từng khu vực, loại đất và đối tượng vi phạm.

Xử phạt hành vi lấn chiếm đất tại khu vực nông thôn

Đối với trường hợp cá nhân hoặc tổ chức tự ý lấn, chiếm đất chưa sử dụng thuộc vùng nông thôn, mức phạt hành chính sẽ được áp dụng dựa trên diện tích đất bị vi phạm. Cụ thể:

• Diện tích lấn chiếm càng lớn thì mức phạt càng cao, bắt đầu từ 2 triệu đồng (với diện tích khoảng 0,05 héc ta) và có thể lên đến 70 triệu đồng đối với diện tích trên 1 héc ta.

• Hành vi lấn đất và chiếm đất đều bị xử lý như nhau nếu không có giấy tờ hợp pháp hoặc được cơ quan chức năng cho phép sử dụng.

Mức xử phạt tăng gấp đôi tại khu vực đô thị

Trong trường hợp vi phạm xảy ra tại các đô thị, nơi đất đai có giá trị sử dụng và giá trị kinh tế cao hơn, mức xử phạt sẽ gấp đôi so với các khung xử phạt tương ứng ở khu vực nông thôn.

• Cụ thể, nếu lấn chiếm đất chưa sử dụng, đất nông nghiệp hoặc đất phi nông nghiệp trong đô thị, mức phạt có thể lên đến:
   

  • 500 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm,

  • 1 tỷ đồng nếu hành vi do tổ chức thực hiện.

Mức phạt này được áp dụng theo quy định tại các khoản tương ứng từ Điều 14 của Nghị định 91/2019/NĐ-CP, nhằm phản ánh mức độ nghiêm trọng và ảnh hưởng của vi phạm tại khu vực dân cư tập trung, có hạ tầng quan trọng.

Xử phạt hành vi xâm phạm hành lang an toàn hoặc công trình công cộng

Trường hợp lấn chiếm đất thuộc phạm vi bảo vệ của các công trình có tính chất đặc biệt như:

• Hành lang an toàn giao thông (đường bộ, đường sắt),

• Đất của trụ sở cơ quan nhà nước, đất xây dựng công trình văn hóa – xã hội,

• Công trình thủy lợi, đê điều, khai thác khoáng sản, bất động sản công…

Thì mức phạt sẽ không áp dụng theo Nghị định 91, mà được xử lý theo quy định tại các văn bản pháp luật chuyên ngành tương ứng như:

• Luật Giao thông đường bộ,

• Luật Xây dựng,

• Luật Bảo vệ công trình thủy lợi, phòng chống thiên tai, v.v.

Tùy vào tính chất vi phạm, mức độ nguy hiểm và quy mô công trình bị ảnh hưởng, mức phạt có thể cao hơn so với hành vi lấn đất thông thường.

Các biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc

Ngoài hình phạt bằng tiền, người vi phạm còn phải thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả theo yêu cầu của cơ quan chức năng, bao gồm:

• Khôi phục lại hiện trạng ban đầu của đất trước khi bị lấn chiếm,

• Buộc trả lại phần đất đã chiếm dụng trái phép,

• Phải nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp có được từ việc sử dụng đất trái phép, dù đã sử dụng vào bất kỳ mục đích gì.

Trong một số trường hợp, nếu người vi phạm không tự nguyện thi hành, cơ quan chức năng sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế theo đúng quy trình hành chính.

Cá nhân, tổ chức cần lưu ý gì?

• Việc sử dụng đất công mà không được cấp phép dù với mục đích tạm thời hay sinh hoạt đều bị xem là hành vi trái pháp luật.

• Khi phát hiện hành vi lấn chiếm đất công, người dân có thể tố cáo đến UBND cấp xã hoặc thanh tra sở tài nguyên môi trường để được xử lý đúng quy định.

• Vi phạm tái diễn, hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, có thể bị xem xét xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015 với tội danh “xâm phạm tài sản nhà nước” hoặc “vi phạm quy định sử dụng đất đai”.

Tình trạng lấn chiếm đất công hiện nay đang bị xử lý ngày càng nghiêm khắc nhằm bảo vệ tài sản công cộng và đảm bảo công bằng xã hội. Với mức phạt có thể lên đến 1 tỷ đồng, hành vi vi phạm đất công không còn là lỗi nhỏ có thể bỏ qua.

Công ty Luật Dragon – công ty luật sư uy tín tại Hà Nội sẵn sàng hỗ trợ pháp lý cho cá nhân, tổ chức trong các vấn đề liên quan đến đất đai, xử phạt hành chính và khởi kiện tranh chấp đất công. Với đội ngũ luật sư chuyên sâu trong lĩnh vực đất đai, Dragon cam kết đồng hành và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng bằng sự minh bạch, tận tâm và hiệu quả.

Bạn muốn được tư vấn pháp luật miễn phí hoặc cần luật sư hỗ trợ giải quyết tranh chấp đất công? Liên hệ ngay công ty luật sư uy tín nhất Hà Nội Dragon để được tư vấn hỗ trợ nhanh chóng.

📍 Địa chỉ: Phòng 08 tầng 09 toà nhà VINACONEX DIAMOND TOWER, số 459C Bạch Mai, phường Bạch Mai, thành phố Hà Nội.
📞 Hotline: 098.301.9109
📩 Email: dragonlawfirm@gmail.com
🌐 Website: congtyluatdragon.com