Trong đời sống gia đình, những mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái đôi khi trở nên nghiêm trọng đến mức các bên tuyên bố từ mặt, từ con, không nhận cha mẹ hoặc cắt đứt quan hệ gia đình. Nguyên nhân có thể xuất phát từ tranh chấp tài sản, bất đồng trong hôn nhân, lối sống, trách nhiệm chăm sóc cha mẹ hoặc những mâu thuẫn kéo dài nhiều năm.

Tuy nhiên, một vấn đề pháp lý cần được làm rõ: Cha mẹ có quyền tuyên bố từ con không? Con cái có thể làm thủ tục từ bỏ cha mẹ không? Việc cắt đứt quan hệ có làm mất quyền thừa kế, nghĩa vụ cấp dưỡng và trách nhiệm pháp lý giữa các thành viên trong gia đình hay không?

Theo tư vấn của Luật sư Bùi Thị Mai – Công ty Luật Dragon, pháp luật Việt Nam không quy định một thủ tục chung để cha mẹ hoặc con cái đơn phương tuyên bố chấm dứt quan hệ huyết thống chỉ vì mâu thuẫn gia đình.

1. Cha mẹ có được quyền từ con, tuyên bố không nhận con nữa không?

Trên thực tế, có những trường hợp cha mẹ vì mâu thuẫn với con đã tuyên bố từ con, không cho con về nhà, không muốn nhìn mặt hoặc tuyên bố không còn quan hệ cha con.

Tuy nhiên, về mặt pháp lý, việc cha mẹ tuyên bố từ con không làm chấm dứt quan hệ cha mẹ và con đã được xác lập hợp pháp.

Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha mẹ có quyền và nghĩa vụ đối với con, đồng thời con có quyền và nghĩa vụ đối với cha mẹ.

Điều này có nghĩa là dù cha mẹ và con cái không còn sống chung, không liên lạc hoặc không nhìn nhận nhau về mặt tình cảm thì quan hệ pháp luật giữa họ vẫn tồn tại.

Ví dụ:

• Người cha tuyên bố không nhận người con đã trưởng thành.

• Người mẹ không muốn gặp con vì mâu thuẫn tài sản.

• Cha mẹ không cho con về nhà và tuyên bố từ bỏ trách nhiệm.

• Gia đình tổ chức họp và tuyên bố cắt đứt quan hệ với một người con.

Những hành động này không tự động làm mất quan hệ cha mẹ và con đã được xác lập hợp pháp.

2. Con cái có được quyền từ bỏ cha mẹ, cắt đứt quan hệ không?

Con cái có quyền quyết định việc sinh sống độc lập, lựa chọn nơi cư trú và duy trì hoặc không duy trì quan hệ tình cảm với cha mẹ trong phạm vi pháp luật cho phép.

Một người con đã trưởng thành có thể không sống chung, không liên lạc hoặc hạn chế tiếp xúc với cha mẹ nếu có lý do cá nhân chính đáng.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc cắt đứt quan hệ tình cảm và việc chấm dứt quan hệ pháp luật.

Ví dụ, một người con tuyên bố từ bỏ cha mẹ, không nhận cha mẹ và không muốn liên quan đến gia đình nữa. Việc tuyên bố này không đương nhiên làm mất tư cách con trong quan hệ pháp luật.

Đồng thời, người con vẫn có thể phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, chăm sóc cha mẹ khi đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định.

Ngược lại, cha mẹ cũng không thể chỉ dựa vào việc con cái không nghe lời, không chăm sóc mình hoặc không liên lạc để tự động xóa bỏ quan hệ pháp lý.

3. Từ con, từ cha mẹ có làm mất quyền thừa kế không?

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng khi gia đình xảy ra mâu thuẫn về tài sản, nhà đất hoặc quyền thừa kế.

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, hàng thừa kế thứ nhất bao gồm:

• Vợ hoặc chồng của người chết.

• Cha đẻ, mẹ đẻ.

• Cha nuôi, mẹ nuôi.

• Con đẻ, con nuôi.

Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau khi chia thừa kế theo pháp luật.

Do đó, nếu cha mẹ tuyên bố từ con hoặc con tuyên bố từ bỏ cha mẹ thì về nguyên tắc, việc tuyên bố này không tự động làm mất quyền thừa kế.

Ví dụ: Người cha có ba người con. Do mâu thuẫn trong cuộc sống, người cha tuyên bố từ mặt một người con và không muốn chia tài sản cho người này.

Sau khi người cha qua đời, nếu không có di chúc hợp pháp định đoạt khác thì người con vẫn có thể thuộc diện được hưởng thừa kế theo pháp luật.

Ngược lại, nếu người con tuyên bố không nhận cha mẹ thì điều đó cũng không tự động làm mất tư cách người thừa kế của người con.

Cần phân biệt hai vấn đề:

• Từ bỏ quan hệ tình cảm: Không muốn gặp gỡ, liên lạc hoặc sinh sống cùng nhau.

• Từ chối nhận di sản: Là hành vi pháp lý được thực hiện theo Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Hai hành vi này hoàn toàn khác nhau.

4. Cha mẹ có quyền truất quyền thừa kế của con không?

Pháp luật cho phép người lập di chúc quyết định người được hưởng di sản và có quyền truất quyền hưởng di sản của một người thừa kế.

Tuy nhiên, quyền này không phải là tuyệt đối.

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015, một số người vẫn được hưởng phần di sản bắt buộc, kể cả khi không được ghi tên trong di chúc, bao gồm con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con thành niên không có khả năng lao động, trừ các trường hợp ngoại lệ luật định.

Ngoài ra, Điều 621 quy định một số trường hợp người thừa kế không được quyền hưởng di sản, chẳng hạn người có hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc ngược đãi nghiêm trọng người để lại di sản, nếu thuộc các điều kiện luật định.

Vì vậy, nếu cha mẹ muốn không để lại tài sản cho một người con, cần lập di chúc đúng quy định và xem xét đầy đủ quyền của những người thừa kế bắt buộc.

Không nên chỉ viết giấy tuyên bố từ con hoặc giấy cam kết không nhận cha mẹ rồi cho rằng người kia sẽ mất toàn bộ quyền thừa kế.

5. Có thể làm thủ tục chấm dứt quan hệ cha mẹ và con không?

Cần phân biệt trường hợp mâu thuẫn gia đình thông thường với trường hợp có tranh chấp về quan hệ huyết thống.

Nếu quan hệ cha mẹ và con đã được xác lập hợp pháp, việc không muốn nhận nhau về mặt tình cảm không phải căn cứ để tự động chấm dứt quan hệ này.

Tuy nhiên, trong trường hợp có căn cứ cho rằng việc xác định cha, mẹ, con trước đây không đúng, pháp luật cho phép yêu cầu Tòa án giải quyết.

Theo Điều 89 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

• Người không được nhận là cha, mẹ của một người có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó là con mình.

• Người được nhận là cha, mẹ có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó không phải là con mình.

Việc xác định phải dựa trên chứng cứ và được giải quyết theo trình tự pháp luật, không thể chỉ căn cứ vào lời tuyên bố đơn phương của một bên.

6. Cắt đứt quan hệ cha mẹ và con có được miễn nghĩa vụ cấp dưỡng không?

Không.

Đây là vấn đề nhiều người hiểu chưa đúng.

Theo Điều 70 và Điều 71 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, con có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo và phụng dưỡng cha mẹ. Con có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ mất năng lực hành vi dân sự, ốm đau, già yếu hoặc khuyết tật.

Đặc biệt, Điều 111 quy định con đã thành niên không sống chung với cha mẹ vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng nếu cha mẹ không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Ở chiều ngược lại, Điều 110 quy định cha mẹ cũng có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên hoặc con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong các trường hợp luật định.

Như vậy, việc tuyên bố từ con, từ cha mẹ hoặc không còn liên lạc không đương nhiên làm chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng.

7. Luật sư Bùi Thị Mai tư vấn giải quyết tranh chấp gia đình, từ con và thừa kế

Công ty Luật Dragon tiếp nhận tư vấn và hỗ trợ pháp lý đối với các vấn đề:

• Tư vấn cha mẹ có quyền từ con hay không.

• Tư vấn con cái có được từ bỏ quan hệ với cha mẹ không.

• Tư vấn chấm dứt, xác định quan hệ cha mẹ và con.

• Tư vấn quyền và nghĩa vụ cấp dưỡng.

• Tư vấn truất quyền thừa kế của con.

• Tư vấn lập di chúc, phân chia tài sản.

• Giải quyết tranh chấp thừa kế giữa cha mẹ và con cái.

• Tư vấn tranh chấp tài sản gia đình, nhà đất.

• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tại Tòa án.

Luật sư Bùi Thị Mai lưu ý: Khi mâu thuẫn gia đình liên quan đến quan hệ huyết thống, nghĩa vụ cấp dưỡng hoặc quyền thừa kế, các bên cần phân biệt rõ vấn đề tình cảm với quan hệ pháp luật. Một lời tuyên bố từ mặt không thể thay thế quyết định của cơ quan có thẩm quyền và cũng không tự động xóa bỏ các quyền, nghĩa vụ đã được pháp luật xác lập.

8. Thông tin liên hệ tư vấn pháp luật

KẾT LUẬN

Từ con, từ cha mẹ hay cắt đứt quan hệ gia đình là những vấn đề nhạy cảm, có thể để lại hậu quả lâu dài về tình cảm và tài sản. Tuy nhiên, pháp luật không cho phép một người chỉ bằng lời tuyên bố đơn phương mà xóa bỏ quan hệ cha mẹ và con đã được xác lập hợp pháp.

Đối với các vấn đề về cấp dưỡng, thừa kế, di chúc và xác định quan hệ cha mẹ, con, cần căn cứ vào từng trường hợp cụ thể để giải quyết đúng pháp luật.

CÔNG TY LUẬT DRAGON – ĐỒNG HÀNH PHÁP LÝ, BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA CÁC THÀNH VIÊN TRONG GIA ĐÌNH.

Từ khóa SEO: Từ con có được không, cha mẹ có quyền từ con không, con có được từ bỏ cha mẹ không, cắt đứt quan hệ cha mẹ con, truất quyền thừa kế, nghĩa vụ cấp dưỡng cha mẹ, tranh chấp thừa kế gia đình, Luật sư Bùi Thị Mai.

Căn cứ pháp lý: Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; Bộ luật Dân sự năm 2015, đặc biệt các Điều 620, 621, 644 và 651.