Trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam, tạm giam và tạm giữ là hai biện pháp ngăn chặn được áp dụng nhằm đảm bảo quá trình điều tra, truy tố, xét xử diễn ra một cách khách quan, hiệu quả. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp này cũng đồng nghĩa với việc hạn chế một số quyền tự do cơ bản của công dân, trong đó có quyền thăm gặp, liên lạc với người thân. Để đảm bảo quyền lợi chính đáng của người bị tạm giữ, tạm giam đồng thời duy trì trật tự, kỷ luật tại các cơ sở giam giữ, pháp luật Việt Nam đã ban hành những quy định cụ thể về chế độ thăm gặp. Bài viết này sẽ phân tích những quy định mới nhất về chế độ thăm gặp đối với người bị tạm giữ, tạm giam, giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan.

Quy định mới về chế độ thăm gặp đối với người bị tạm giữ, tạm giam

Chế độ thăm gặp đối với người bị tạm giữ, tạm giam là một trong những nội dung quan trọng được quy định tại Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Các quy định này không ngừng được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với tình hình thực tế và đảm bảo quyền con người theo Hiến pháp. Dưới đây là những nội dung chính về chế độ thăm gặp:

Đối tượng được thăm gặp

Theo quy định hiện hành, đối tượng được thăm gặp người bị tạm giữ, tạm giam bao gồm:

• Người thân thích: Cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em ruột, ông, bà, cháu ruột.
• Luật sư: Luật sư bào chữa cho người bị tạm giữ, tạm giam.
• Người đại diện hợp pháp: Người được ủy quyền hợp pháp để thực hiện các quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ, tạm giam.
• Các trường hợp khác: Các trường hợp khác theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Việc xác định người thân thích phải dựa trên các giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống hoặc quan hệ hôn nhân hợp pháp. Trong trường hợp có tranh chấp về quan hệ thân thích, cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam sẽ phối hợp với chính quyền địa phương để xác minh.

Điều kiện để được thăm gặp

Để được thăm gặp người bị tạm giữ, tạm giam, người thăm gặp phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Có đơn xin thăm gặp: Đơn phải ghi rõ thông tin cá nhân của người thăm gặp, người được thăm gặp, mối quan hệ, lý do thăm gặp.
• Xuất trình giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu còn hiệu lực.
• Tuân thủ quy định của cơ sở giam giữ: Chấp hành nghiêm chỉnh nội quy, quy chế của trại giam, không mang theo vật cấm vào khu vực giam giữ.
• Được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền: Trong một số trường hợp đặc biệt, việc thăm gặp có thể cần sự đồng ý của cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án đang thụ lý vụ án.

Cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam có quyền từ chối cho thăm gặp nếu người thăm gặp không đáp ứng đủ các điều kiện trên hoặc có hành vi vi phạm nội quy, quy chế của cơ sở giam giữ.

Thủ tục thăm gặp

Thủ tục thăm gặp người bị tạm giữ, tạm giam được thực hiện theo các bước sau:

1. Nộp đơn xin thăm gặp: Người thăm gặp nộp đơn tại bộ phận tiếp dân của cơ sở giam giữ.
2. Kiểm tra giấy tờ: Cán bộ quản lý kiểm tra giấy tờ tùy thân và xác minh thông tin trong đơn xin thăm gặp.
3. Xét duyệt đơn: Cơ quan quản lý xem xét, phê duyệt đơn xin thăm gặp. Thời gian xét duyệt thường không quá 03 ngày làm việc.
4. Thông báo kết quả: Cơ quan quản lý thông báo kết quả xét duyệt cho người xin thăm gặp.
5. Thực hiện thăm gặp: Nếu đơn được duyệt, người thăm gặp sẽ được hướng dẫn thực hiện thăm gặp theo quy định.

Trong quá trình thăm gặp, người thăm gặp và người bị tạm giữ, tạm giam phải tuân thủ các quy định về thời gian, địa điểm, nội dung trao đổi và các biện pháp đảm bảo an ninh, trật tự.

Thời gian và số lần thăm gặp

Thời gian và số lần thăm gặp người bị tạm giữ, tạm giam được quy định như sau:

• Thời gian thăm gặp: Tối đa không quá 01 giờ/lần.
• Số lần thăm gặp: Tối đa không quá 03 lần/tháng.
• Trường hợp đặc biệt: Trong trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam ốm đau, bệnh tật hoặc có lý do chính đáng khác, cơ quan quản lý có thể xem xét cho thăm gặp thêm.

Thời gian và số lần thăm gặp có thể được điều chỉnh tùy theo tình hình thực tế tại từng cơ sở giam giữ, nhưng phải đảm bảo quyền lợi chính đáng của người bị tạm giữ, tạm giam và người thân.

Quyền và nghĩa vụ của người thăm gặp

Người thăm gặp người bị tạm giữ, tạm giam có các quyền sau:

• Được cung cấp thông tin về quy định thăm gặp.
• Được thăm gặp người bị tạm giữ, tạm giam theo đúng quy định.
• Được khiếu nại, tố cáo nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Người thăm gặp cũng có các nghĩa vụ sau:

• Tuân thủ quy định của cơ sở giam giữ.
• Xuất trình đầy đủ giấy tờ tùy thân.
• Không mang theo vật cấm vào khu vực giam giữ.
• Không trao đổi thông tin trái pháp luật.
• Chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi của mình.

Quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ, tạm giam

Người bị tạm giữ, tạm giam có các quyền sau:

• Được gặp người thân, luật sư, người đại diện hợp pháp.
• Được thông báo về quy định thăm gặp.
• Được khiếu nại, tố cáo nếu quyền lợi bị xâm phạm.

Người bị tạm giữ, tạm giam cũng có các nghĩa vụ sau:

• Tuân thủ quy định của cơ sở giam giữ.
• Chấp hành yêu cầu của cán bộ quản lý.
• Không gây rối trật tự, an ninh.
• Không trốn trại.
• Chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi của mình.

Các hành vi bị nghiêm cấm

Để đảm bảo an ninh, trật tự tại các cơ sở giam giữ, pháp luật nghiêm cấm các hành vi sau:

• Mang vật cấm vào khu vực giam giữ (ví dụ: vũ khí, ma túy, chất nổ, chất cháy, tiền, đồ vật có giá trị).
• Trao đổi thông tin trái pháp luật (ví dụ: thông tin về vụ án, thông tin gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia).
• Tổ chức hoặc tham gia các hoạt động gây rối trật tự, an ninh.
• Trốn trại hoặc giúp người khác trốn trại.
• Xúc phạm, lăng mạ cán bộ quản lý hoặc người khác.

Người vi phạm các quy định trên sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

Trách nhiệm của cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam

Cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam có trách nhiệm:

• Tổ chức thực hiện chế độ thăm gặp theo đúng quy định của pháp luật.
• Đảm bảo an ninh, trật tự tại khu vực thăm gặp.
• Hướng dẫn, giải thích cho người thăm gặp và người bị tạm giữ, tạm giam về quy định thăm gặp.
• Giải quyết kịp thời các khiếu nại, tố cáo liên quan đến chế độ thăm gặp.
• Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

Cán bộ quản lý phải có thái độ tôn trọng, lịch sự, đúng mực khi tiếp xúc với người thăm gặp và người bị tạm giữ, tạm giam. Mọi hành vi sách nhiễu, gây khó khăn cho việc thăm gặp đều bị nghiêm cấm.

Khiếu nại, tố cáo

Trong trường hợp quyền lợi bị xâm phạm, người thăm gặp và người bị tạm giữ, tạm giam có quyền khiếu nại, tố cáo đến cơ quan có thẩm quyền. Việc khiếu nại, tố cáo phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục quy định của pháp luật.

Cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm xem xét, giải quyết khiếu nại, tố cáo một cách khách quan, công bằng, đúng pháp luật. Nếu phát hiện có hành vi vi phạm pháp luật, phải xử lý nghiêm theo quy định.

Tóm lại, chế độ thăm gặp đối với người bị tạm giữ, tạm giam là một trong những nội dung quan trọng của pháp luật thi hành án hình sự. Việc thực hiện đúng đắn, đầy đủ các quy định về chế độ thăm gặp không chỉ đảm bảo quyền lợi chính đáng của người bị tạm giữ, tạm giam và người thân, mà còn góp phần vào việc giáo dục, cải tạo người phạm tội, giúp họ sớm tái hòa nhập cộng đồng. Để hiểu rõ hơn và áp dụng đúng các quy định này, người dân nên tìm đến các  dịch vụ tư vấn pháp lý uy tín  để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc.