Chiến lược cải cách pháp luật và phát triển thị trường dịch vụ pháp lý tại Việt Nam đang hướng đến việc cập nhật, sửa đổi Luật Luật sư nhằm khắc phục các hạn chế trong thực tiễn thi hành, nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội và nền kinh tế hội nhập. Việc chuẩn bị sửa đổi Luật Luật sư là một trong những điểm nhấn quan trọng trong lộ trình hoàn thiện pháp luật về tư pháp của Việt Nam.

Bài viết dưới đây trình bày một cách có hệ thống, dễ hiểu và chính xác về nội dung sửa đổi Luật Luật sư, cũng như tầm quan trọng của việc sửa đổi này đối với thị trường dịch vụ pháp lý.

Bối cảnh phát triển nghề luật sư và yêu cầu sửa đổi

Tính đến năm 2025, đội ngũ luật sư tại Việt Nam có sự tăng trưởng ấn tượng sau gần hai thập kỷ thi hành Luật Luật sư năm 2006 và sửa đổi năm 2013. Số lượng luật sư hiện đã lên đến hơn 20.000 và được phân bố rộng khắp các tỉnh, thành phố. Hoạt động hành nghề luật sư đã góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ công dân, doanh nghiệp giải quyết các tranh chấp pháp lý, tư vấn đầu tư, tư vấn doanh nghiệp, tham gia tố tụng, bào chữa và bảo vệ quyền lợi trước tòa.

Tuy nhiên, quá trình hình thành và phát triển nghề luật sư cũng được ghi nhận có nhiều hạn chế tồn tại trong Luật Luật sư hiện hành:

• Chất lượng hành nghề và năng lực pháp lý của luật sư còn chênh lệch khá lớn giữa vùng, miền;
• Một số tổ chức, cá nhân chưa đáp ứng đủ năng lực nhưng vẫn tham gia cung cấp dịch vụ pháp lý trái phép;
• Quy định pháp luật về hành nghề chưa theo kịp các thay đổi của hệ thống pháp luật và môi trường kinh tế – xã hội, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế;
• Công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp và chất lượng dịch vụ còn thiếu đồng bộ.

Những hạn chế này đặt ra yêu cầu sửa đổi Luật Luật sư cho phù hợp với thực tiễn phát triển, đảm bảo thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, lành mạnh và hiệu quả.

Mục tiêu của việc sửa đổi Luật Luật sư

Mục tiêu trọng tâm của việc sửa đổi Luật Luật sư hướng đến ba nhóm mục tiêu chính:

Xây dựng đội ngũ luật sư chuyên nghiệp, có năng lực cao

Một trong những định hướng lớn là nâng cao chất lượng đào tạo, hành nghề và đạo đức nghề nghiệp của luật sư. Điều này nhằm đảm bảo luật sư không chỉ có kiến thức pháp luật vững chắc mà còn:

• Có kỹ năng tranh tụng, tư vấn chiến lược;
• Có đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm đối với khách hàng;
• Phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế thị trường và hợp tác quốc tế.

Việc sửa đổi Luật sẽ tập trung vào tiêu chí xét cấp chứng chỉ hành nghề, đào tạo liên tục, quy định rõ hơn về trách nhiệm nghề nghiệp và chuẩn mực đạo đức.

Phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh

Luật Luật sư sửa đổi hướng đến việc tạo ra một thị trường dịch vụ pháp lý:

• Minh bạch về chất lượng dịch vụ;
• Khách hàng dễ nhận biết năng lực luật sư;
• Có nhiều lựa chọn dịch vụ phù hợp với nhu cầu.

Đặc biệt, dự thảo sửa đổi đề xuất mở rộng phạm vi dịch vụ mà luật sư được cung cấp, trong đó bao gồm:

• Tư vấn pháp luật cho các doanh nghiệp, tổ chức;
• Tham gia các hoạt động pháp lý trong quá trình đầu tư – kinh doanh;
• Tư vấn và tham gia giải quyết tranh chấp quốc tế;
• Cung cấp dịch vụ pháp lý cho cơ quan, tổ chức nhà nước trong các dự án, hoạt động có yếu tố pháp lý phức tạp.

Việc minh bạch hóa thị trường dịch vụ pháp lý cũng nhằm hạn chế hoạt động cung cấp dịch vụ trái phép bởi những người không đủ năng lực chuyên môn.

Đổi mới quản lý nhà nước về luật sư

Nhóm chính sách này hướng đến việc sắp xếp, chia sẻ trách nhiệm quản lý giữa cơ quan nhà nước, cơ quan tự quản nghề nghiệp và tổ chức hành nghề. Các điểm chính bao gồm:

• Cải cách thủ tục hành chính liên quan đến cấp, thu hồi chứng chỉ hành nghề;
• Tăng cường trách nhiệm của các tổ chức hành nghề trong công tác giám sát chất lượng dịch vụ;
• Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hoạt động hành nghề và hồ sơ của luật sư.

Việc đổi mới này giúp giảm thiểu thủ tục hành chính phức tạp, tạo điều kiện cho luật sư tập trung vào chuyên môn chính, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác quản lý.

Những nội dung cụ thể đáng chú ý trong sửa đổi Luật

Dự thảo sửa đổi Luật Luật sư đề xuất nhiều nội dung đáng chú ý, bao gồm nhưng không giới hạn ở:

🔹 Nâng cao tiêu chuẩn hành nghề

Luật sửa đổi sẽ xem xét nâng cao yêu cầu về bằng cấp, kinh nghiệm thực tế và đào tạo liên tục cho luật sư, nhằm đảm bảo rằng mỗi luật sư hành nghề đều đáp ứng chuẩn chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp.

🔹 Điều chỉnh quy chế cấp và thu hồi chứng chỉ hành nghề

Dự thảo đề nghị bổ sung quy định chặt chẽ hơn về điều kiện cấp, gia hạn và thu hồi chứng chỉ hành nghề khi luật sư vi phạm chuẩn mực nghề nghiệp, vi phạm đạo đức hoặc không đáp ứng điều kiện hành nghề theo quy định.

🔹 Hoàn thiện quy định về trách nhiệm nghề nghiệp

Sửa đổi đề xuất tăng cường quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trách nhiệm giải trình của luật sư đối với khách hàng khi cung cấp dịch vụ pháp lý kém chất lượng hoặc vi phạm hợp đồng dịch vụ.

🔹 Mở rộng phạm vi dịch vụ pháp lý

Luật mới sẽ mở rộng hơn quyền hành nghề của luật sư trong:

• Tham gia giải quyết tranh chấp quốc tế;
• Đại diện pháp luật cho doanh nghiệp trong các hoạt động đầu tư phức tạp;
• Tư vấn và hỗ trợ pháp lý xuyên biên giới.

Ý nghĩa của việc sửa đổi Luật Luật sư

Việc hoàn thiện Luật Luật sư có ý nghĩa thiết thực đối với cả người dân, doanh nghiệp và hệ thống pháp luật nói chung:

✔ Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng dịch vụ pháp lý

Luật sửa đổi giúp khách hàng dễ dàng nhận biết và lựa chọn luật sư có năng lực phù hợp với nhu cầu, từ đó bảo đảm quyền lợi khi gặp tranh chấp hay vấn đề pháp lý phức tạp.

✔ Nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý

Quy định rõ tiêu chuẩn hành nghề và trách nhiệm nghề nghiệp sẽ loại bỏ dần những trường hợp cung cấp dịch vụ pháp lý thiếu chuyên nghiệp, bảo vệ khách hàng khỏi rủi ro khi sử dụng dịch vụ.

✔ Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh

Một thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, được pháp luật bảo hộ sẽ phát triển bền vững, thu hút các tổ chức hành nghề uy tín trong nước và quốc tế.

Việc sửa đổi Luật Luật sư là bước đi cần thiết để phát triển thị trường dịch vụ pháp lý tại Việt Nam theo hướng minh bạch, chuyên nghiệp và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới. Nội dung sửa đổi không chỉ đảm bảo năng lực hành nghề của luật sư mà còn tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ pháp lý một cách hiệu quả và an toàn hơn.

Chính sách này sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động pháp lý, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho tổ chức và cá nhân, đồng thời giúp Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn với các tiêu chuẩn pháp lý quốc tế.