Cần làm gì khi không có khả năng trả nợ?  Khi nhiều người mất khả năng trả nợ sau đại dịch và khủng hoảng kinh tế

Trong những năm gần đây, không ít cá nhân và doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất khả năng chi trả nợ do thu nhập giảm, đầu tư thua lỗ hoặc tác động từ các biến động kinh tế. Việc không trả nợ đúng hạn có thể gây áp lực tài chính cũng như dẫn đến rủi ro pháp lý, nợ xấu hoặc bị khởi kiện.

Câu hỏi đặt ra là: khi không còn khả năng trả nợ, bạn nên làm gì để không vi phạm pháp luật và giảm thiểu thiệt hại?

Phân biệt các loại khoản vay phổ biến hiện nay

Trước khi tìm hướng giải quyết, bạn cần xác định nguồn gốc khoản nợ để áp dụng cách xử lý phù hợp. Có thể chia thành các nhóm chính:

*Vay ngân hàng: thường có hợp đồng rõ ràng, lãi suất hợp pháp và thời hạn cụ thể.

*Vay công ty tài chính, app vay online: lãi suất cao hơn, quy trình xét duyệt nhanh nhưng dễ phát sinh phí phạt, lãi chồng lãi.

*Vay cá nhân hoặc bạn bè: thường không có hợp đồng chuẩn, dễ xảy ra tranh chấp khi mất khả năng trả.

*Vay nặng lãi (tín dụng đen): vi phạm pháp luật, tiềm ẩn rủi ro về hình sự và an toàn cá nhân.

Mỗi hình thức vay có cách giải quyết khác nhau và hiểu đúng luật là bước đầu tiên để bảo vệ bản thân.

Quy định pháp luật về nghĩa vụ trả nợ

Theo Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015, người vay có nghĩa vụ:

*Trả đúng số tiền hoặc tài sản đã vay khi đến hạn.

*Nếu vay có lãi, phải trả đúng mức lãi theo thỏa thuận.

*Khi không trả đúng hạn, người vay phải chịu lãi phạt chậm trả, có thể bằng 150% lãi suất hợp đồng (theo khoản 2 Điều 468 BLDS).

Như vậy, việc không trả nợ không đồng nghĩa là phạm tội hình sự, trừ khi có hành vi gian dối, chiếm đoạt tài sản (như bỏ trốn, sử dụng thông tin giả, cố tình trốn nợ).

Cần làm gì khi mất khả năng trả nợ ngân hàng?

Khi đang vay ngân hàng mà không đủ khả năng trả nợ, điều quan trọng nhất là không im lặng hoặc trốn tránh. Thay vào đó, bạn nên thực hiện các bước sau:

Bước 1: Chủ động thông báo với ngân hàng

Hãy liên hệ ngay với bộ phận tín dụng hoặc quản lý khoản vay để trình bày hoàn cảnh: thất nghiệp, bệnh tật, kinh doanh thua lỗ… Việc chủ động này thể hiện thiện chí, giúp ngân hàng cân nhắc hỗ trợ.

Bước 2: Đề nghị cơ cấu lại nợ

Theo Thông tư 02/2023/TT-NHNN, ngân hàng có thể:

*Gia hạn thời gian trả nợ;

*Giảm hoặc miễn lãi tạm thời;

*Tái cấu trúc khoản vay.

Bước 3: Giảm thiểu rủi ro pháp lý

Nếu vẫn không thể chi trả, ngân hàng có quyền khởi kiện ra Tòa án. Khi đó, Tòa có thể buộc bạn trả nợ gốc, lãi, lãi phạt và cưỡng chế tài sản (nếu có). Tuy nhiên, việc hợp tác, thương lượng và có lộ trình trả hợp lý sẽ giúp bạn tránh bị xếp vào nhóm nợ xấu và hạn chế rủi ro bị cưỡng chế thi hành án.

Mất khả năng trả nợ với công ty tài chính hoặc app vay online

Nhiều người hiện nay chọn vay qua app, ví điện tử hoặc công ty tài chính (FE Credit, Home Credit, Mirae Asset…). Khi mất khả năng trả nợ:

Bạn nên làm:

*Giữ liên lạc với bên cho vay, không tắt máy hay đổi địa chỉ.

*Xin gia hạn hoặc khoanh nợ tạm thời nếu có lý do chính đáng.

*Ghi lại mọi cuộc trao đổi (email, tin nhắn) để làm bằng chứng nếu phát sinh tranh chấp.

Bạn không nên làm:

*Không cung cấp thông tin giả, không trốn tránh hay chặn liên hệ.

*Không chuyển khoản cho các “trung gian đòi nợ thuê” mạo danh công ty tài chính.

Nếu app vay online có dấu hiệu đe dọa, xúc phạm hoặc đăng thông tin cá nhân, bạn có thể tố cáo lên công an theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) về hành vi làm nhục hoặc vu khống người khác.

Khi vay cá nhân hoặc bạn bè mà không có khả năng trả

Với hình thức vay dân sự (giữa người với người), quy định pháp luật cũng rất rõ ràng:

*Nếu có giấy vay nợ, tin nhắn, chuyển khoản thì đây là chứng cứ pháp lý để xác định nghĩa vụ trả nợ.

*Nếu mất khả năng trả, bạn nên thương lượng về thời gian hoặc lãi suất, tránh để bên cho vay khởi kiện dân sự.

Tòa án sẽ căn cứ vào thỏa thuận hoặc chứng cứ để ra phán quyết buộc trả nợ. Chỉ khi người vay cố tình lừa đảo hoặc bỏ trốn, hành vi mới có thể bị xem là “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” (Điều 174 BLHS).

Trường hợp vay nặng lãi hoặc tín dụng đen

Với các khoản vay nặng lãi, người vay thường bị áp mức lãi suất trên 20%/năm. Điều này vi phạm Điều 468 Bộ luật Dân sự. Theo Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015, người cho vay nặng lãi có thể bị:

*Phạt tiền đến 1 tỷ đồng,

*Hoặc phạt tù đến 3 năm, nếu thu lợi bất chính trên 30 triệu đồng.

Nếu bạn là người vay, hãy:

*Thu thập bằng chứng (hợp đồng, chuyển khoản, tin nhắn) để chứng minh lãi suất cao bất hợp pháp.

*Trình báo công an nếu bị đe dọa hoặc cưỡng ép.

*Không trả khoản lãi vượt quá mức quy định chỉ cần trả phần gốc và lãi hợp pháp theo luật.

Khi nào người vay có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Thông thường, không trả được nợ không phải là tội phạm, vì đây là tranh chấp dân sự.

 Tuy nhiên, nếu người vay có hành vi sau thì có thể bị truy cứu hình sự:

*Cố tình gian dối để vay (giả mạo thông tin, giấy tờ, tài sản thế chấp).

*Bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản.

*Dùng tiền vay vào mục đích phạm pháp.

Các tội danh thường gặp:

*Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 BLHS)

*Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175 BLHS)

Cách bảo vệ bản thân và khắc phục hậu quả tài chính

Để tránh sa vào vòng xoáy nợ nần, người vay cần lưu ý:

**Không vay vượt khả năng chi trả.

**Ưu tiên trả các khoản nợ hợp pháp, có hợp đồng và lãi suất rõ ràng.

**Trao đổi trực tiếp với luật sư để được tư vấn đàm phán hoặc cơ cấu nợ.

Tuyệt đối không vay nóng, không vay qua app lạ khi đang trong tình trạng nợ chồng nợ.

Nếu đang rơi vào tình trạng bế tắc, bạn có thể thuê luật sư giỏi tại Hà Nội để được hướng dẫn xử lý đúng pháp luật, tránh bị lợi dụng hoặc đe dọa. Công ty luật Dragon nhận là công ty luật sư uy tín tại Hà Nội chuyên về đòi nợ và xử lý nợ cá nhân/doanh nghiệp. Chứng tôi sẽ giúp bạn xây dựng kế hoạch trả nợ hợp lý, hạn chế tối đa thiệt hại tài chính và pháp lý.

Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể và chi tiết các bước cần làm gì khi không có khả năng trả nợ.