Đất đai là tài sản có giá trị lớn, liên quan đến nhiều thành viên trong gia đình nên quá trình chia thừa kế nếu không được thực hiện đúng quy định sẽ dẫn đến khiếu nại, kiện tụng kéo dài. Vì vậy, nắm rõ quy định pháp luật về chia thừa kế quyền sử dụng đất là điều cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

Dưới đây, Công ty Luật Dragon sẽ tư vấn cụ thể các quy định, thủ tục và phương thức chia thừa kế quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật hiện hành.

Cơ sở pháp lý về thừa kế quyền sử dụng đất

Việc chia thừa kế quyền sử dụng đất được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật chủ yếu sau:

• Bộ luật Dân sự năm 2015

• Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành

• Nghị định số 43/2014/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đất đai

• Nghị định 23/2015/NĐ-CP về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao, chứng thực chữ ký.

Theo quy định tại Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình, bao gồm cả quyền sử dụng đất. Trường hợp người để lại di sản không có di chúc hợp pháp thì tài sản sẽ được chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật tại các điều từ 649 đến 662 Bộ luật Dân sự.

Các hình thức chia thừa kế quyền sử dụng đất

Hiện nay, có hai hình thức chia thừa kế quyền sử dụng đất phổ biến:

Thừa kế theo di chúc

Là việc chia tài sản theo ý chí của người để lại di sản đã được lập trong di chúc hợp pháp. Di chúc có thể được lập bằng văn bản có công chứng, chứng thực hoặc bằng văn bản có người làm chứng. Trong trường hợp đặc biệt, di chúc có thể lập bằng miệng nhưng phải đáp ứng điều kiện pháp luật.

Nếu di chúc hợp pháp và rõ ràng, việc chia quyền sử dụng đất sẽ được thực hiện đúng theo nội dung di chúc, đảm bảo tính minh bạch và hạn chế tranh chấp.

Thừa kế theo pháp luật

Áp dụng khi người chết không để lại di chúc hoặc di chúc bị vô hiệu, không có hiệu lực. Theo đó, tài sản được chia theo hàng thừa kế quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.

• Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

• Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người chết; cháu ruột mà người chết là ông bà.

• Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại, bác, chú, cậu, cô, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì; chắt ruột.

Người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước hoặc tất cả người ở hàng trước đều từ chối nhận di sản, bị truất quyền hoặc không có quyền hưởng.

Thủ tục chia thừa kế quyền sử dụng đất

Để chia thừa kế quyền sử dụng đất đúng pháp luật, cần thực hiện các bước cơ bản sau:

Bước 1: Xác định người để lại di sản và người thừa kế

Trước tiên, phải xác định rõ người có quyền sử dụng đất đã chết, thời điểm chết, giấy chứng tử, giấy tờ tùy thân. Đồng thời xác định người được hưởng thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật (xác định hàng thừa kế, số lượng người thừa kế...).

Bước 2: Xác định di sản thừa kế là quyền sử dụng đất

Phải kiểm tra giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), hiện trạng đất, mục đích sử dụng, tình trạng tranh chấp, có bị kê biên hay đang thế chấp hay không. Đây là căn cứ quan trọng để đảm bảo việc phân chia đúng pháp lý.

Bước 3: Thỏa thuận hoặc yêu cầu chia di sản

Các đồng thừa kế có thể thỏa thuận phân chia di sản tại văn phòng công chứng nếu có sự thống nhất. Văn bản thỏa thuận này cần được công chứng để có giá trị pháp lý.
Trường hợp không thỏa thuận được, một hoặc nhiều người thừa kế có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án chia thừa kế quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

Bước 4: Đăng ký sang tên quyền sử dụng đất

Sau khi có văn bản thỏa thuận hoặc bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực, người được nhận quyền sử dụng đất tiến hành thủ tục đăng ký sang tên tại Văn phòng đăng ký đất đai. Hồ sơ bao gồm:

• Văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc bản án của Tòa án

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

• Giấy tờ nhân thân của người nhận thừa kế

• Tờ khai thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ (nếu có).

Một số vấn đề pháp lý thường gặp khi chia thừa kế quyền sử dụng đất

Trong thực tế, việc chia thừa kế đất đai thường phát sinh nhiều vấn đề phức tạp:

• Di chúc không hợp lệ: ví dụ di chúc viết tay không có người làm chứng hoặc người lập di chúc không minh mẫn, dẫn đến tranh chấp hiệu lực.

• Đất chưa có sổ đỏ: nhiều trường hợp người để lại tài sản chưa kịp làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gây khó khăn khi chia thừa kế.

• Có người thừa kế ở nước ngoài: việc ủy quyền, xác nhận quan hệ nhân thân, thực hiện thủ tục pháp lý thường phức tạp hơn.

• Tranh chấp giữa các hàng thừa kế: đặc biệt khi có con riêng, con nuôi, vợ hai… dẫn đến tranh cãi về phần di sản được hưởng.

Khi gặp những vấn đề này, việc thuê luật sư giỏi tại Hà Nội sẽ giúp xác định đúng quyền lợi của từng người, đồng thời đưa ra phương án xử lý phù hợp.

Vai trò của luật sư trong việc chia thừa kế quyền sử dụng đất

Luật sư có thể hỗ trợ khách hàng toàn diện trong quá trình chia thừa kế quyền sử dụng đất, bao gồm:

• Tư vấn xác định hàng thừa kế, quyền và nghĩa vụ của các bên.

• Kiểm tra hồ sơ đất đai, xác định tính hợp pháp của di sản.

• Soạn thảo văn bản thỏa thuận phân chia di sản, văn bản khai nhận di sản.

• Đại diện tham gia thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện tại Tòa án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho thân chủ.

• Hỗ trợ hoàn thiện thủ tục đăng ký sang tên quyền sử dụng đất.

Sự tham gia của luật sư giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý, tiết kiệm thời gian và đảm bảo quyền lợi chính đáng cho các bên thừa kế.

Chia thừa kế quyền sử dụng đất là một thủ tục pháp lý quan trọng và phức tạp. Việc nắm rõ quy định pháp luật, thực hiện đúng trình tự thủ tục sẽ giúp các bên thừa kế tránh được tranh chấp kéo dài, đồng thời bảo đảm quyền lợi chính đáng của mình.

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc chia thừa kế quyền sử dụng đất hoặc cần được tư vấn chi tiết về các quy định liên quan, hãy liên hệ với Công ty Luật Dragon – công ty luật sư uy tín tại Hà Nội, nơi quy tụ đội ngũ luật sư giỏi tại Hà Nội, chuyên sâu trong lĩnh vực đất đai, dân sự và thừa kế.

📍 Trụ sở: Phòng 08 tầng 09 tòa nhà VINACONEX DIAMOND TOWER, số 459C Bạch Mai, phường Bạch Mai, Hà Nội
📞 Hotline: 1900.599.979 / 0974.422.331
🌐 Website: https://congtyluatdragon.com
📧 Email: dragonlawfirm@gmail.com