Trong thực tế, việc quản lý lao động nữ mang thai hoặc đang trong thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản là vấn đề pháp lý rất nhạy cảm. Không ít doanh nghiệp lúng túng trong việc xử lý hợp đồng lao động trong giai đoạn này, đặc biệt là khi phát sinh nhu cầu chấm dứt hợp đồng. Phía người lao động cũng thường lo lắng về quyền lợi của mình khi đang trong thời gian nghỉ thai sản mà doanh nghiệp muốn đơn phương chấm dứt hợp đồng. Do đó, câu hỏi “điều kiện chấm dứt hợp đồng đối với phụ nữ đang hưởng chế độ thai sản” luôn được nhiều người quan tâm, cả từ phía doanh nghiệp lẫn người lao động. 

Cơ sở pháp lý liên quan

Các quy định về quyền lợi của lao động nữ và điều kiện chấm dứt hợp đồng trong thời gian nghỉ thai sản được điều chỉnh bởi:

• Bộ luật Lao động năm 2019

• Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014

• Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn Bộ luật Lao động

• Các văn bản hướng dẫn có liên quan

Theo quy định tại khoản 3 Điều 137 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động không được đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc sa thải lao động nữ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Đây là nguyên tắc nhằm bảo đảm quyền lợi cho phụ nữ trong giai đoạn đặc biệt quan trọng này.

Khi nào doanh nghiệp không được chấm dứt hợp đồng?

Trong phần lớn các trường hợp, doanh nghiệp không được phép đơn phương chấm dứt hợp đồng với lao động nữ đang trong thời gian nghỉ thai sản. Cụ thể:

• Không được lấy lý do thay đổi nhân sự, tái cấu trúc bộ máy, cắt giảm chi phí… để chấm dứt hợp đồng.

• Không được cho nghỉ việc vì cho rằng người lao động không hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian nghỉ thai sản.

• Không được đưa ra lý do “không còn nhu cầu lao động” để đơn phương chấm dứt.

Nếu doanh nghiệp vẫn thực hiện hành vi đơn phương chấm dứt hợp đồng trong giai đoạn này, đây sẽ được xem là hành vi trái pháp luật và có thể bị xử lý theo quy định, bao gồm nghĩa vụ nhận lại người lao động, trả lương, đóng bảo hiểm đầy đủ và bồi thường thiệt hại.

Điều kiện chấm dứt hợp đồng đối với phụ nữ đang hưởng chế độ thai sản

Mặc dù pháp luật bảo vệ quyền lợi của lao động nữ, vẫn có một số trường hợp đặc biệt mà người sử dụng lao động có quyền chấm dứt hợp đồng, bao gồm:

Hợp đồng lao động hết hạn

Khi hợp đồng lao động xác định thời hạn đến thời điểm kết thúc trong thời gian người lao động nữ đang nghỉ thai sản thì doanh nghiệp có quyền không gia hạn hợp đồng. Tuy nhiên, việc thông báo chấm dứt phải tuân thủ thời hạn thông báo theo quy định của Bộ luật Lao động.

Ví dụ: Chị A ký hợp đồng 12 tháng từ ngày 1/5/2023. Tháng 3/2024, chị nghỉ thai sản. Đến ngày 30/4/2024 hợp đồng hết hạn, công ty có thể không gia hạn mà không vi phạm pháp luật.

Thỏa thuận chấm dứt hợp đồng

Nếu hai bên cùng thống nhất bằng văn bản về việc chấm dứt hợp đồng trong thời gian người lao động đang nghỉ thai sản thì điều này là hợp pháp. Tuy nhiên, phía người lao động cần cân nhắc kỹ về quyền lợi bảo hiểm thai sản trước khi đồng ý.

Doanh nghiệp chấm dứt hoạt động

Trường hợp doanh nghiệp giải thể, phá sản hoặc không còn hoạt động thì hợp đồng lao động đương nhiên chấm dứt theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp này, người lao động sẽ được giải quyết quyền lợi theo quy định hiện hành, bao gồm cả chế độ thai sản (nếu đủ điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội).

Quyền lợi của lao động nữ khi hợp đồng chấm dứt trong thời gian nghỉ thai sản

Ngay cả khi hợp đồng chấm dứt đúng pháp luật, lao động nữ vẫn có quyền hưởng đầy đủ chế độ thai sản nếu đáp ứng đủ điều kiện về thời gian tham gia bảo hiểm xã hội theo Luật Bảo hiểm xã hội.

Cụ thể, nếu người lao động nữ đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh con, thì vẫn được hưởng chế độ thai sản kể cả khi chấm dứt hợp đồng trước thời điểm sinh.

Ngoài ra, người lao động có thể được hưởng trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc nếu thuộc trường hợp quy định tại Điều 46 và 47 Bộ luật Lao động 2019.

Lưu ý cho doanh nghiệp và người lao động

Đối với doanh nghiệp, khi muốn chấm dứt hợp đồng trong giai đoạn đặc biệt này cần:

• Xác định rõ căn cứ pháp lý để tránh đơn phương trái luật.

• Thông báo đúng thời hạn, đúng trình tự theo quy định.

• Đảm bảo thanh toán đầy đủ quyền lợi liên quan: tiền lương, BHXH, trợ cấp…

Đối với người lao động nữ, cần:

• Nắm rõ quyền của mình để tránh bị cho nghỉ việc trái luật.

• Nếu bị chấm dứt hợp đồng trái quy định, có quyền khiếu nại đến cơ quan lao động hoặc khởi kiện ra tòa án để bảo vệ quyền lợi.

Trong các trường hợp tranh chấp, việc thuê luật sư giỏi tại Hà Nội để tư vấn, hỗ trợ xử lý tranh chấp là rất cần thiết. Một luật sư có kinh nghiệm sẽ giúp đánh giá tình huống, chuẩn bị hồ sơ pháp lý và đại diện làm việc với doanh nghiệp hoặc tòa án nếu cần.

Ví dụ thực tế

Chị B là nhân viên kế toán tại một công ty thương mại. Khi chị nghỉ thai sản được 2 tháng thì công ty ra quyết định chấm dứt hợp đồng với lý do “tái cấu trúc nhân sự”. Đây là hành vi trái pháp luật vì không thuộc các trường hợp được phép chấm dứt. Sau khi nhờ Công ty Luật Dragon tư vấn, chị B đã gửi đơn khiếu nại đến cơ quan chức năng và được giải quyết buộc công ty hủy quyết định chấm dứt, bồi thường tiền lương và đóng bảo hiểm đầy đủ cho thời gian bị chấm dứt trái luật.

Như vậy có thể thấy rằng, việc chấm dứt hợp đồng lao động với phụ nữ đang trong thời gian nghỉ thai sản là vấn đề pháp lý nhạy cảm. Doanh nghiệp cần tuân thủ đúng quy định để tránh rủi ro pháp lý, còn người lao động cần hiểu rõ quyền của mình để được bảo vệ hợp pháp.

Nếu bạn đang gặp tình huống tương tự hoặc cần tư vấn cụ thể về điều kiện chấm dứt hợp đồng đối với phụ nữ đang hưởng chế độ thai sản, hãy liên hệ với Công ty Luật Dragon – công ty luật sư uy tín tại Hà Nội, chuyên cung cấp dịch vụ tư vấn và đại diện pháp lý trong lĩnh vực lao động, dân sự, hành chính.

Chúng tôi có đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, luôn sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động giải quyết tranh chấp nhanh chóng, đúng luật.

📞 Thông tin liên hệ Công ty Luật Dragon

🏢 Trụ sở: Phòng 08 tầng 09, tòa nhà Vinaconex Diamond Tower, số 459C Bạch Mai, phường Bạch Mai, Hà Nội
☎️ Hotline: 1900 599 979 / 0974 422 331
📧 Email: dragonlawfirm@gmail.com
🌐 Website: congtyluatdragon.com