Trong hoạt động đầu tư, xây dựng, mua sắm hàng hóa, cung cấp dịch vụ và triển khai các dự án, đấu thầu là một khâu quan trọng nhằm lựa chọn nhà thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm và phương án thực hiện phù hợp.
Tuy nhiên, trên thực tế, quá trình tổ chức đấu thầu thường phát sinh nhiều khó khăn liên quan đến quy định pháp luật, lập hồ sơ, xây dựng tiêu chí đánh giá, lựa chọn nhà thầu, xử lý tình huống và giải quyết kiến nghị.
Vậy những vướng mắc thường gặp là gì? Làm thế nào để hạn chế sai sót và bảo đảm quá trình đấu thầu được thực hiện minh bạch, đúng quy định?
1. Khó khăn trong việc xác định hình thức lựa chọn nhà thầu
Một trong những vấn đề đầu tiên mà chủ đầu tư, bên mời thầu thường gặp phải là xác định hình thức lựa chọn nhà thầu phù hợp.
Tùy thuộc vào nguồn vốn, tính chất dự án, quy mô gói thầu và các điều kiện pháp lý, việc lựa chọn nhà thầu có thể áp dụng các hình thức như:
-
Đấu thầu rộng rãi.
-
Đấu thầu hạn chế.
-
Chỉ định thầu.
-
Chào hàng cạnh tranh.
-
Mua sắm trực tiếp.
-
Tự thực hiện.
-
Các hình thức lựa chọn khác theo quy định.
Khó khăn thường xuất hiện khi đơn vị tổ chức chưa xác định đúng điều kiện áp dụng từng hình thức, chưa làm rõ căn cứ pháp lý hoặc lựa chọn phương thức không phù hợp với tính chất gói thầu.
Việc áp dụng sai hình thức lựa chọn nhà thầu có thể dẫn đến nguy cơ phải điều chỉnh kế hoạch lựa chọn nhà thầu, kéo dài tiến độ và phát sinh trách nhiệm pháp lý.
2. Khó khăn trong lập hồ sơ mời thầu
Hồ sơ mời thầu là căn cứ quan trọng để các nhà thầu chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu tổ chức đánh giá, lựa chọn nhà thầu.
Tuy nhiên, việc xây dựng hồ sơ mời thầu không phải lúc nào cũng đơn giản.
Những sai sót thường gặp gồm:
-
Mô tả yêu cầu kỹ thuật chưa rõ ràng.
-
Tiêu chí đánh giá chưa phù hợp với tính chất gói thầu.
-
Yêu cầu năng lực, kinh nghiệm chưa hợp lý.
-
Điều kiện hợp đồng chưa đầy đủ.
-
Thiếu sự thống nhất giữa các phần của hồ sơ.
-
Đưa ra yêu cầu có thể hạn chế sự tham gia của nhà thầu.
Đặc biệt, việc xây dựng tiêu chí mang tính định hướng hoặc tạo lợi thế không hợp lý cho một nhà thầu cụ thể có thể làm phát sinh kiến nghị, khiếu nại và rủi ro pháp lý.
Một bộ hồ sơ mời thầu tốt phải bảo đảm rõ ràng, minh bạch, có tính cạnh tranh và phù hợp với quy định pháp luật.
3. Khó khăn trong đánh giá hồ sơ dự thầu
Đây là công đoạn đòi hỏi chuyên môn và sự cẩn trọng cao của tổ chuyên gia đấu thầu.
Việc đánh giá hồ sơ dự thầu phải căn cứ vào tiêu chuẩn đánh giá được quy định trong hồ sơ mời thầu và các quy định pháp luật có liên quan.
Những vấn đề thường phát sinh:
-
Nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm.
-
Hồ sơ dự thầu thiếu tài liệu chứng minh.
-
Có sự khác biệt giữa thông tin kê khai và tài liệu thực tế.
-
Đề xuất kỹ thuật không đáp ứng yêu cầu.
-
Giá dự thầu có sai lệch hoặc cần làm rõ.
-
Khó khăn trong việc đánh giá các tiêu chí kỹ thuật phức tạp.
Một vấn đề đáng lưu ý là việc đánh giá không thống nhất giữa các thành viên tổ chuyên gia có thể dẫn đến kết quả thiếu khách quan.
Do đó, cần xây dựng quy trình đánh giá rõ ràng, có căn cứ và lưu trữ đầy đủ tài liệu làm cơ sở cho kết luận lựa chọn nhà thầu.
4. Khó khăn trong xác định giá gói thầu và nguồn vốn
Giá gói thầu có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế và khả năng thực hiện dự án.
Nếu xác định giá không chính xác, chủ đầu tư có thể gặp các tình huống:
-
Giá gói thầu thấp hơn giá thị trường.
-
Dự toán chưa cập nhật đầy đủ chi phí.
-
Thiếu căn cứ xác định giá hàng hóa, thiết bị.
-
Biến động giá vật liệu xây dựng.
-
Chưa tính toán đầy đủ chi phí vận chuyển, lắp đặt, bảo hành.
-
Nguồn vốn bố trí chưa đáp ứng tiến độ thực hiện.
Đối với các gói thầu xây dựng, thiết bị công nghiệp, công nghệ hoặc mua sắm hàng hóa chuyên ngành, việc khảo sát thị trường và xác định giá càng cần được thực hiện kỹ lưỡng.
5. Khó khăn trong đấu thầu qua mạng
Đấu thầu qua mạng giúp tăng tính công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho các bên tham gia. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng có thể phát sinh nhiều vướng mắc.
Một số vấn đề thường gặp:
-
Khó khăn khi đăng ký tài khoản và sử dụng hệ thống.
-
Lỗi kỹ thuật khi tải hồ sơ dự thầu.
-
Chữ ký số không hoạt động hoặc hết hạn.
-
Tệp tài liệu không đúng định dạng.
-
Nhầm lẫn khi khai báo thông tin.
-
Không nắm rõ thời điểm đóng thầu.
-
Chưa thành thạo các thao tác trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
Những sai sót về kỹ thuật có thể ảnh hưởng đến việc nộp hồ sơ đúng thời hạn và khả năng tham gia dự thầu của doanh nghiệp.
6. Khó khăn trong xử lý kiến nghị, khiếu nại về đấu thầu
Đây là vấn đề nhạy cảm và thường phát sinh khi nhà thầu không đồng ý với kết quả lựa chọn nhà thầu hoặc cho rằng quá trình đánh giá có dấu hiệu thiếu khách quan.
Các tình huống thường gặp:
-
Nhà thầu cho rằng hồ sơ dự thầu bị đánh giá không đúng.
-
Không đồng ý với kết quả lựa chọn nhà thầu.
-
Cho rằng tiêu chí hồ sơ mời thầu hạn chế cạnh tranh.
-
Nghi ngờ có sự thiếu minh bạch trong quá trình đánh giá.
-
Phát sinh tranh chấp về việc thực hiện hợp đồng.
Nếu không được xử lý đúng quy trình, các kiến nghị có thể kéo dài thời gian lựa chọn nhà thầu, ảnh hưởng đến tiến độ dự án và phát sinh tranh chấp.
Việc giải quyết kiến nghị cần căn cứ vào quy định pháp luật, hồ sơ đấu thầu, tài liệu đánh giá và các chứng cứ liên quan.
7. Khó khăn trong quản lý và thực hiện hợp đồng sau đấu thầu
Không ít chủ đầu tư cho rằng khi đã lựa chọn được nhà thầu trúng thầu thì quá trình đấu thầu đã hoàn tất.
Trên thực tế, giai đoạn thực hiện hợp đồng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Ví dụ:
-
Nhà thầu chậm tiến độ.
-
Không bảo đảm chất lượng hàng hóa, công trình.
-
Thay đổi nhân sự chủ chốt.
-
Phát sinh chi phí ngoài dự kiến.
-
Không thực hiện đúng cam kết hợp đồng.
-
Tranh chấp về nghiệm thu, thanh toán và bảo hành.
Vì vậy, cần kiểm soát chặt chẽ các điều khoản hợp đồng, tiến độ, chất lượng, trách nhiệm và cơ chế xử lý vi phạm.
8. Giải pháp hạn chế rủi ro pháp lý khi tổ chức đấu thầu
Để quá trình đấu thầu diễn ra hiệu quả, chủ đầu tư và bên mời thầu nên chú trọng các giải pháp sau:
-
Rà soát căn cứ pháp lý trước khi triển khai.
-
Xây dựng kế hoạch lựa chọn nhà thầu phù hợp.
-
Lập hồ sơ mời thầu rõ ràng, đầy đủ.
-
Xây dựng tiêu chí đánh giá khách quan, không hạn chế cạnh tranh trái pháp luật.
-
Kiểm tra năng lực của tổ chuyên gia và các đơn vị tư vấn.
-
Thực hiện công khai thông tin theo quy định.
-
Lưu trữ đầy đủ hồ sơ, biên bản và tài liệu đánh giá.
-
Kiểm soát chặt chẽ quá trình thương thảo, ký kết và thực hiện hợp đồng.
-
Chủ động tham vấn luật sư khi phát sinh vấn đề pháp lý phức tạp.
9. Công ty Luật Dragon – Tư vấn pháp lý trong hoạt động đấu thầu
Đấu thầu không chỉ là hoạt động lựa chọn nhà thầu mà còn liên quan trực tiếp đến trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư, bên mời thầu, tổ chuyên gia và các doanh nghiệp tham dự.
Công ty Luật Dragon cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật, hỗ trợ giải quyết các vấn đề pháp lý phát sinh trong hoạt động đấu thầu.
Các nội dung hỗ trợ gồm:
-
Tư vấn quy định pháp luật về đấu thầu.
-
Rà soát tính pháp lý của hồ sơ mời thầu.
-
Tư vấn xây dựng tiêu chí lựa chọn nhà thầu.
-
Tư vấn điều kiện, hình thức và quy trình đấu thầu.
-
Hỗ trợ xử lý kiến nghị trong đấu thầu.
-
Tư vấn giải quyết tranh chấp giữa chủ đầu tư và nhà thầu.
-
Tư vấn hợp đồng và trách nhiệm pháp lý trong quá trình thực hiện.
-
Hỗ trợ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.
CÔNG TY LUẬT DRAGON – ĐỒNG HÀNH PHÁP LÝ CÙNG DOANH NGHIỆP, CHỦ ĐẦU TƯ VÀ NHÀ THẦU.
🌐 Website: https://www.congtyluatdragon.com
🌐 Website: https://www.luatsubaochua.vn
📧 Email: dragonlawfirm@gmail.com
ĐẤU THẦU ĐÚNG QUY ĐỊNH – MINH BẠCH TRONG QUY TRÌNH – HẠN CHẾ TRANH CHẤP – BẢO VỆ QUYỀN LỢI HỢP PHÁP!
10. Căn cứ pháp lý tham khảo
Nội dung cần được đối chiếu với các văn bản đang có hiệu lực, đáng chú ý:
-
Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
-
Văn bản hợp nhất số 74/VBHN-VPQH năm 2026 về Luật Đấu thầu.
THƯ VIỆN PHÁP LUẬT+1 -
Nghị định 214/2025/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung; tham khảo Văn bản hợp nhất 36/2026/VBHN-NĐ-BTC.
xaydungchinhsach.chinhphu.vn+2
#DauThau #ToChucDauThau #LuatDauThau #TuVanPhapLuatDauThau #HoSoMoiThau #LuaChonNhaThau #TranhChapDauThau #CongTyLuatDragon #LuatSuDragon


