Câu trả lời là không.

Tội phạm và hình phạt phải được quy định trong Bộ luật Hình sự và các luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự. Nghị định, thông tư chủ yếu có vai trò quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành hoặc xác định các vấn đề kỹ thuật để áp dụng pháp luật.

Đặc biệt, trong năm 2026, người dân cần chú ý đến Luật số 86/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự, các quy định về tư pháp người chưa thành niên, cùng với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đang được Quốc hội xem xét.

🔴 1. LUẬT 86/2025/QH15 – THAY ĐỔI QUAN TRỌNG ĐANG ĐƯỢC ÁP DỤNG

Luật số 86/2025/QH15 được Quốc hội ban hành ngày 25/6/2025 và có hiệu lực từ 01/7/2025. Đây là văn bản có ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định tội danh, khung hình phạt và chính sách hình sự trong năm 2026.

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là chính sách hình phạt tử hình.

Luật đã sửa đổi nhiều quy định liên quan đến tử hình, đồng thời thay đổi cách xử lý đối với một số trường hợp đã bị tuyên án tử hình nhưng chưa thi hành.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng trong các vụ án:

• Tham ô tài sản;
• Nhận hối lộ;
• Sản xuất trái phép chất ma túy;
• Mua bán trái phép chất ma túy;
• Vận chuyển trái phép chất ma túy;
• Một số tội xâm phạm an ninh quốc gia và các tội đặc biệt nghiêm trọng khác.

🔴 2. TỘI THAM Ô TÀI SẢN – ĐIỀU 353 BLHS

Một thay đổi rất đáng chú ý liên quan đến Tội tham ô tài sản.

Theo quy định mới, đối với trường hợp chiếm đoạt tài sản trị giá từ 1 tỷ đồng trở lên hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 5 tỷ đồng trở lên, hình phạt cao nhất là:

👉 20 năm tù hoặc tù chung thân.

Như vậy, cần đặc biệt lưu ý rằng chính sách hình sự mới không còn hình phạt tử hình đối với Tội tham ô tài sản theo trường hợp này.

Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể:

• Bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 – 05 năm;
• Bị phạt tiền từ 60 – 200 triệu đồng;
• Bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Điều này cho thấy khi tư vấn một vụ án tham ô, luật sư không thể chỉ nhìn vào số tiền bị cáo buộc chiếm đoạt, mà còn phải đánh giá chức vụ, quyền hạn, nguồn tài sản, trách nhiệm quản lý tài sản, phương thức chiếm đoạt, hậu quả và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.

🔴 3. TỘI NHẬN HỐI LỘ – ĐIỀU 354 BLHS

Tương tự Tội tham ô, Tội nhận hối lộ cũng có thay đổi rất quan trọng.

Theo Điều 354 được sửa đổi, trường hợp của hối lộ là tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 1 tỷ đồng trở lên, hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 5 tỷ đồng trở lên, thì mức hình phạt là:

👉 20 năm tù hoặc tù chung thân.

Không còn tử hình đối với trường hợp này theo quy định mới.

Đây là điểm người đang bị điều tra về nhận hối lộ cần đặc biệt lưu ý.

Bởi trong thực tế, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ phải làm rõ:

Ai đưa tiền?

Ai nhận tiền?

Tiền được đưa để làm gì?

Người nhận có chức vụ, quyền hạn hay không?

Có thỏa thuận trước hay không?

Sau khi nhận tiền, người nhận đã làm hoặc không làm việc gì?

Khoản tiền đó có thực sự là của hối lộ hay là giao dịch dân sự, thương mại hoặc khoản tiền có bản chất khác?

Do đó, việc một người “nhận tiền” chưa đồng nghĩa với việc người đó đương nhiên phạm Tội nhận hối lộ.

🔴 4. MA TÚY – NHÓM TỘI DANH CÓ NHIỀU THAY ĐỔI

Một trong những nhóm tội được sửa đổi đáng kể là các tội phạm về ma túy.

Luật 86/2025/QH15 đã sửa đổi các Điều 248, 249, 250, 251 và 252 BLHS, đồng thời bổ sung Điều 256a – Tội sử dụng trái phép chất ma túy.

Đây là thay đổi đặc biệt đáng chú ý trong năm 2026.

Trước đây, nhiều người thường hiểu rằng:

“Sử dụng ma túy chỉ bị xử phạt hành chính, không bị đi tù.”

Cách hiểu này không còn chính xác trong mọi trường hợp.

Điều 256a quy định việc xử lý hình sự đối với một số trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy, chẳng hạn như những trường hợp thuộc diện cai nghiện hoặc quản lý theo quy định pháp luật và tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy.

Như vậy, khi đánh giá một vụ việc liên quan đến sử dụng ma túy trong năm 2026, phải xác định người đó thuộc trường hợp nào, tình trạng quản lý/cai nghiện ra sao, thời điểm thực hiện hành vi và các điều kiện cấu thành tội phạm.

Không thể chỉ nói đơn giản:

“Dùng ma túy là đi tù” hoặc “Dùng ma túy không bao giờ bị hình sự”.

Cả hai cách nói đều có thể gây hiểu nhầm.

🔴 5. SẢN XUẤT, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, MUA BÁN MA TÚY

Luật sửa đổi cũng điều chỉnh đáng kể các ngưỡng khối lượng, thể tích và khung hình phạt đối với các tội về ma túy.

Ví dụ, Điều 248 về Tội sản xuất trái phép chất ma túy đã được sửa đổi với các khung hình phạt từ 03 – 07 năm, 07 – 15 năm, 15 – 20 năm, đến 20 năm hoặc tù chung thân, tùy tính chất, khối lượng và các tình tiết cụ thể.

Đối với một số trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, luật còn quy định mức tù chung thân hoặc tử hình đối với một số tội danh về ma túy.

Vì vậy, trong các vụ án ma túy, chỉ cần thay đổi cách xác định khối lượng, thể tích hoặc loại chất ma túy có thể dẫn tới thay đổi rất lớn về khung hình phạt.

Đây cũng là lý do việc giám định ma túy, xác định khối lượng và phương pháp tính tổng khối lượng nhiều chất ma túy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án.

🟠 6. NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI – CHÍNH SÁCH XỬ LÝ CÓ NHIỀU ĐIỂM MỚI

Một thay đổi lớn khác cần chú ý trong năm 2026 là Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15.

Luật quy định riêng về:

• Xử lý chuyển hướng;
• Hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội;
• Tố tụng đối với người chưa thành niên;
• Thi hành án phạt tù;
• Tái hòa nhập cộng đồng.

Luật xác định người chưa thành niên phạm tội là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi.

Điều này thể hiện chính sách pháp luật theo hướng ưu tiên giáo dục, phục hồi và tạo điều kiện tái hòa nhập cộng đồng, thay vì chỉ tập trung vào trừng phạt.

Vì vậy, khi người dưới 18 tuổi bị bắt, bị khởi tố hoặc bị truy tố, việc áp dụng pháp luật không đơn giản giống hoàn toàn với người trưởng thành.

Tuổi tại thời điểm thực hiện hành vi phạm tội là một trong những vấn đề cần xác định đầu tiên.

🟠 7. NGHỊ ĐỊNH, THÔNG TƯ CÓ THỂ “LÀM THAY ĐỔI TỘI DANH” KHÔNG?

Đây là vấn đề rất nhiều người hiểu nhầm.

Không thể dùng một Thông tư để tự tạo ra một tội danh mới.

Ví dụ:

Một Thông tư của Bộ không thể quy định:

“Ai thực hiện hành vi X thì bị phạt tù 05 năm.”

nếu hành vi đó không được Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm.

Tuy nhiên, Nghị định, Thông tư và các văn bản hướng dẫn có thể rất quan trọng trong việc xác định các yếu tố cấu thành tội phạm, đặc biệt ở những lĩnh vực mà BLHS dẫn chiếu đến quy định chuyên ngành.

Chẳng hạn, trong nhóm tội về ma túy, các quy định liên quan đến cách tính tổng khối lượng hoặc thể tích chất ma túy có ý nghĩa trực tiếp khi xác định khung hình phạt. Một số quy định đã được sửa đổi để phù hợp với BLHS sau Luật 86/2025/QH15.

Do đó:

Luật hình sự xác định tội phạm và hình phạt.

Nghị định, thông tư có thể hướng dẫn hoặc quy định chi tiết những nội dung mà luật giao.

Đây là hai vấn đề cần phân biệt.

🔴 8. NĂM 2026 CÓ BỘ LUẬT HÌNH SỰ MỚI CHƯA?

Chưa nên nói rằng Việt Nam đã có một Bộ luật Hình sự mới năm 2026.

Đây là điểm rất quan trọng khi viết nội dung pháp luật trên Facebook.

Ngày 23/8/2026, Quốc hội đã thảo luận về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Theo thông tin từ Quốc hội, dự thảo gồm 3 phần, 25 chương, 415 điều, trong đó dự kiến:

• Bỏ 8 điều;
• Bổ sung 14 điều mới;
• Sửa đổi 307 điều;
• Giữ nguyên 100 điều.

Điều đó có nghĩa là dự án đang được xem xét chưa đồng nghĩa với pháp luật đã có hiệu lực.

Vì vậy, khi tư vấn hoặc đăng bài, cần phân biệt rõ:

“QUY ĐỊNH ĐANG CÓ HIỆU LỰC”

và

“QUY ĐỊNH ĐANG ĐƯỢC ĐỀ XUẤT/SỬA ĐỔI”.

Không nên lấy nội dung của dự thảo để khẳng định đó là quy định pháp luật hiện hành.

⚠️ 9. NGƯỜI DÂN CẦN LƯU Ý GÌ KHI BỊ ĐIỀU TRA HÌNH SỰ?

Một hành vi có thể bị xem xét dưới nhiều tội danh khác nhau tùy vào chứng cứ.

Ví dụ:

Nhận tiền có thể đặt ra vấn đề về nhận hối lộ, tham ô, lạm dụng chức vụ quyền hạn, lừa đảo, hoặc một quan hệ giao dịch khác.

Cầm ma túy có thể liên quan đến tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tùy mục đích và hoàn cảnh.

Sử dụng ma túy phải xem xét người sử dụng thuộc trường hợp nào theo Điều 256a.

Chiếm đoạt tài sản phải xác định thủ đoạn, mục đích, giá trị tài sản, thời điểm thực hiện và các tình tiết liên quan.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào một từ khóa hoặc một khoản tiền để kết luận tội danh.

⚖️ 10. ĐIỂM QUAN TRỌNG NHẤT: THỜI ĐIỂM PHẠM TỘI

Trong pháp luật hình sự, thời điểm thực hiện hành vi có thể quyết định việc áp dụng văn bản pháp luật nào.

Đặc biệt khi pháp luật thay đổi theo hướng có lợi cho người phạm tội, vấn đề hiệu lực và quy định chuyển tiếp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trách nhiệm hình sự và hình phạt.

Luật 86/2025/QH15 cũng có các quy định chuyển tiếp đối với người đã bị tuyên án tử hình trước ngày 01/7/2025 nhưng chưa thi hành án.

Do đó, khi một vụ án xảy ra trong giai đoạn pháp luật thay đổi, luật sư cần kiểm tra ít nhất:

Thời điểm thực hiện hành vi → điều luật tại thời điểm đó → điều luật mới → quy định chuyển tiếp → quy định có lợi hay bất lợi → khung hình phạt có thể áp dụng.

🚨 KẾT LUẬN: ĐỪNG NHẦM “DỰ THẢO” VỚI “LUẬT ĐÃ CÓ HIỆU LỰC”

Năm 2026 đang chứng kiến nhiều thay đổi quan trọng trong chính sách hình sự.

Đáng chú ý nhất là:

🔴 Luật 86/2025/QH15 sửa đổi Bộ luật Hình sự, có hiệu lực từ 01/7/2025 và tiếp tục được áp dụng trong năm 2026.

🔴 Các quy định mới về tội phạm ma túy, trong đó có Điều 256a – Tội sử dụng trái phép chất ma túy.

🔴 Thay đổi chính sách tử hình, trong đó có những thay đổi rất quan trọng đối với tham ô và nhận hối lộ.

🔴 Luật Tư pháp người chưa thành niên tạo cơ chế xử lý riêng đối với người từ đủ 14 đến dưới 18 tuổi phạm tội.

🔴 Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) năm 2026 đang được Quốc hội xem xét, với phạm vi sửa đổi rất lớn: dự kiến bỏ 8 điều, thêm 14 điều và sửa 307 điều. Nhưng đây vẫn là dự án, không được đồng nhất với pháp luật hiện hành.

👉 Nếu bạn hoặc người thân đang bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra hoặc truy tố về các tội danh như tham ô, nhận hối lộ, ma túy, lừa đảo, tham nhũng, kinh tế, chức vụ…, cần được luật sư đánh giá sớm về tội danh, chứng cứ, điều luật áp dụng, tình tiết tăng nặng – giảm nhẹ và quy định chuyển tiếp.

⚖️ CÔNG TY LUẬT DRAGON
Luật sư của sự công bằng

🌐 www.luatdragon.vn
📞 Hotline: 1900 599 979
📱 0983 019 109
📧 dragonlawfirm@gmail.com

TƯ VẤN PHÁP LUẬT – LUẬT SƯ BÀO CHỮA – BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP

#CongTyLuatDragon #LuatSuBaoChua #PhapLuatHinhSu #BoLuatHinhSu #HinhSu2026 #ToiDanh #ThamNhung #ThamO #NhanHoiLo #ToiPhamMaTuy #NguoiChuaThanhNien #LuatSuHinhSu