Đây là tình huống rất phổ biến trong các tranh chấp dân sự. Nhiều người cho rằng giấy vay tiền viết tay không có công chứng, chứng thực thì không có giá trị pháp lý. Đây là cách hiểu chưa chính xác.

Trong nhiều trường hợp, giấy vay tiền viết tay vẫn có thể là chứng cứ quan trọng để chứng minh giao dịch vay tài sản và nghĩa vụ trả nợ. Bộ luật Dân sự 2015 hiện là một trong những văn bản pháp luật nền tảng điều chỉnh quan hệ hợp đồng vay tài sản.

1. Giấy vay tiền viết tay có giá trị pháp lý không?

Câu trả lời là: có thể có giá trị pháp lý.

Pháp luật dân sự không phải mọi giao dịch vay tiền đều bắt buộc phải được công chứng hoặc chứng thực mới phát sinh hiệu lực.

Một giấy vay tiền viết tay nếu thể hiện được những nội dung cơ bản như:

• Người cho vay;
• Người vay;
• Số tiền vay;
• Thời điểm vay;
• Thời hạn trả;
• Lãi suất nếu có;
• Chữ ký hoặc điểm chỉ của người vay;
• Các thỏa thuận khác giữa hai bên;

thì có thể được sử dụng để chứng minh quan hệ vay tài sản.

Đặc biệt, nếu bên vay đã ký giấy nhận nợ, đồng thời người cho vay có thêm chứng từ chuyển khoản, tin nhắn xác nhận khoản vay, ghi âm trao đổi, email hoặc các tài liệu khác, thì hệ thống chứng cứ càng có giá trị trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Vì vậy, đừng vội cho rằng giấy vay tiền viết tay là “không có giá trị” chỉ vì không công chứng.

2. Đến hạn nhưng người vay không trả thì phải làm gì?

Trước khi khởi kiện, người cho vay nên chủ động thực hiện một bước rất quan trọng: yêu cầu người vay trả nợ bằng phương thức có thể lưu lại chứng cứ.

Có thể gửi thông báo bằng văn bản, tin nhắn hoặc phương thức phù hợp, trong đó nêu rõ:

• Số tiền đã cho vay;
• Ngày cho vay;
• Ngày đến hạn;
• Số tiền gốc còn nợ;
• Tiền lãi theo thỏa thuận và pháp luật;
• Thời hạn yêu cầu thanh toán;
• Phương thức thanh toán.

Nếu người vay thừa nhận khoản nợ qua tin nhắn như “anh sẽ trả”, “cho em thêm một tháng”, “em còn nợ anh 200 triệu”… thì những nội dung này có thể trở thành tài liệu quan trọng khi giải quyết tranh chấp.

Càng chuẩn bị chứng cứ từ sớm, việc bảo vệ quyền lợi càng thuận lợi.

3. Có thể khởi kiện người vay ra Tòa án không?

Có.

Nếu khoản vay đã đến hạn nhưng người vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, người cho vay có thể yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp.

Bộ luật Tố tụng dân sự quy định về trình tự, thủ tục khởi kiện và giải quyết các tranh chấp thuộc thẩm quyền của Tòa án.

Trong đơn khởi kiện, người cho vay cần xác định rõ yêu cầu của mình, chẳng hạn:

Yêu cầu người vay trả tiền gốc.

Nếu có căn cứ, có thể yêu cầu thanh toán tiền lãi theo thỏa thuận và theo giới hạn pháp luật.

Ngoài ra, tùy tình huống cụ thể, có thể đề nghị Tòa án xem xét các nghĩa vụ tài sản khác phát sinh từ việc vi phạm nghĩa vụ trả nợ.

4. Chỉ có giấy vay tiền viết tay, không có chuyển khoản thì sao?

Không phải cứ không có chứng từ chuyển khoản là không thể đòi nợ.

Ví dụ, hai bên giao nhận tiền mặt và lập giấy vay tiền. Người vay ký xác nhận đã nhận đủ tiền.

Trong trường hợp này, giấy vay tiền có thể là chứng cứ quan trọng.

Tuy nhiên, nếu bên vay phủ nhận chữ ký, phủ nhận việc nhận tiền hoặc cho rằng giấy vay bị giả mạo, tranh chấp có thể trở nên phức tạp hơn.

Khi đó, người cho vay cần tìm thêm các chứng cứ khác như:

• Tin nhắn trao đổi trước và sau khi vay;
• Ghi âm cuộc nói chuyện;
• Người làm chứng;
• Sao kê rút tiền;
• Nội dung thừa nhận khoản nợ;
• Các lần trả lãi hoặc trả một phần tiền;
• Tài liệu thể hiện việc hai bên đã xác lập quan hệ vay.

Tòa án sẽ đánh giá chứng cứ theo quy định tố tụng để xác định sự thật của vụ việc.

5. Nếu người vay nói “không có tiền” thì sao?

Đây là tình huống rất thường gặp.

Người vay có thể nói:

“Tôi thừa nhận có vay nhưng hiện tại không có tiền trả.”

Việc không có tiền tại thời điểm hiện tại không đương nhiên làm mất nghĩa vụ trả nợ.

Nếu nghĩa vụ trả nợ đã đến hạn mà người vay không thực hiện thì người cho vay có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ theo quy định pháp luật.

Trong trường hợp Tòa án có bản án hoặc quyết định buộc trả tiền nhưng người phải thi hành án vẫn không tự nguyện thực hiện, việc thu hồi tiền có thể chuyển sang giai đoạn thi hành án dân sự. Pháp luật về thi hành án dân sự quy định cơ chế tổ chức thi hành bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật.

Tuy nhiên, cần lưu ý một vấn đề thực tế:

Có bản án thắng kiện không đồng nghĩa với việc chắc chắn thu hồi tiền ngay lập tức.

Khả năng thu hồi còn phụ thuộc vào tài sản, thu nhập và điều kiện thi hành án của người phải trả nợ.

6. Người vay cố tình trốn tránh, bán tài sản thì làm thế nào?

Nếu có dấu hiệu người vay đang tìm cách tẩu tán tài sản để né tránh nghĩa vụ, người cho vay cần nhanh chóng thu thập chứng cứ và cân nhắc các biện pháp pháp lý phù hợp.

Không nên tự ý đe dọa, cưỡng ép hoặc dùng vũ lực để đòi tiền.

Cũng không nên đăng thông tin cá nhân của người vay lên mạng xã hội với mục đích gây áp lực nếu chưa đánh giá đầy đủ các rủi ro pháp lý.

Đòi nợ bằng pháp luật luôn an toàn hơn đòi nợ bằng cảm xúc.

7. Vay tiền rồi không trả có phải là tội phạm không?

Không phải cứ vay tiền rồi không trả là phạm tội.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng.

Nhiều người khi bị người vay “bùng tiền” thường muốn tố cáo ngay về hành vi lừa đảo hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Tuy nhiên, việc một người không trả được nợ trước hết có thể là tranh chấp dân sự về nghĩa vụ trả nợ.

Để xem xét trách nhiệm hình sự, cơ quan có thẩm quyền phải đánh giá các dấu hiệu cấu thành tội phạm và toàn bộ diễn biến vụ việc theo Bộ luật Hình sự. Bộ luật Hình sự 2015 là văn bản nền tảng quy định các tội phạm và trách nhiệm hình sự.

Ví dụ, nếu ngay từ đầu người vay sử dụng thủ đoạn gian dối để làm cho người khác tin tưởng và giao tài sản, vụ việc có thể cần được xem xét dưới góc độ tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Trong trường hợp người vay nhận tài sản trên cơ sở hợp đồng rồi sau đó có những hành vi thuộc các trường hợp luật định nhằm chiếm đoạt, có thể phát sinh vấn đề về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Nhưng nếu người vay thực sự có vay tiền, giao dịch có thật, sau đó gặp khó khăn tài chính và chưa có khả năng trả thì không thể chỉ dựa vào việc “không trả được tiền” để kết luận người đó phạm tội.

8. Có được tính lãi khi cho vay không?

Có thể.

Tuy nhiên, lãi suất vay giữa các cá nhân phải tuân thủ giới hạn mà Bộ luật Dân sự quy định, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Vì vậy, khi lập giấy vay tiền, các bên nên ghi rõ:

• Số tiền vay;
• Thời hạn vay;
• Lãi suất;
• Phương thức trả lãi;
• Thời điểm trả gốc;
• Xử lý như thế nào nếu chậm trả.

Một giấy vay tiền càng rõ ràng thì càng hạn chế tranh chấp về sau.

9. 5 loại chứng cứ người cho vay nên giữ

Nếu đang bị người vay chây ì không trả tiền, hãy kiểm tra ngay những tài liệu mình đang có:

Một là, giấy vay tiền hoặc giấy nhận nợ.

Hai là, sao kê ngân hàng hoặc chứng từ giao nhận tiền.

Ba là, tin nhắn, email, ghi âm thể hiện việc vay và thừa nhận khoản nợ.

Bốn là, tài liệu về việc người vay cam kết trả nợ hoặc xin gia hạn.

Năm là, thông tin về tài sản, nơi ở, nơi làm việc của người vay, trong phạm vi hợp pháp và cần thiết cho việc giải quyết vụ việc.

Đừng xóa tin nhắn, đừng làm mất bản gốc giấy vay tiền và đừng chỉnh sửa tài liệu vì bất kỳ lý do gì.

10. Góc nhìn của Luật sư Nguyễn Minh Long – Công ty Luật Dragon

Theo quan điểm của Luật sư Nguyễn Minh Long – Công ty Luật Dragon, trong tranh chấp vay tiền, điều quan trọng không phải là người vay nói “không trả”, mà là người cho vay có chứng minh được khoản vay và nghĩa vụ trả nợ hay không.

Một tờ giấy vay tiền viết tay tưởng như đơn giản nhưng nếu được lập đầy đủ, có chữ ký của người vay và được củng cố bằng các chứng cứ khác thì có thể trở thành căn cứ quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người cho vay.

Ngược lại, nếu cho vay tiền chỉ bằng lời nói, không có giấy tờ, không có chuyển khoản và không có bất kỳ tài liệu nào chứng minh giao dịch, việc chứng minh khoản nợ trước Tòa có thể khó khăn hơn đáng kể.

Vì vậy, cho vay tiền đừng chỉ dựa vào tình cảm. Hãy bảo vệ chính mình bằng chứng cứ và thỏa thuận rõ ràng ngay từ đầu.

⚖️ KẾT LUẬN

Có giấy vay tiền viết tay nhưng người vay không trả, bạn hoàn toàn có thể xem xét các biện pháp pháp lý để đòi lại khoản tiền của mình.

Quy trình cơ bản có thể là:

Rà soát chứng cứ → yêu cầu trả nợ → thương lượng/hòa giải → khởi kiện tại Tòa án nếu cần → yêu cầu thi hành bản án, quyết định.

Quan trọng nhất là không tự ý dùng vũ lực, đe dọa hoặc các biện pháp trái pháp luật để đòi nợ.

Nếu khoản vay có giá trị lớn, người vay cố tình né tránh, thay đổi nơi ở, có dấu hiệu tẩu tán tài sản hoặc phát sinh dấu hiệu hình sự, người cho vay nên được tư vấn pháp lý sớm để lựa chọn hướng xử lý phù hợp.

LUẬT SƯ NGUYỄN MINH LONG – CÔNG TY LUẬT DRAGON

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo. Việc xác định quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý cụ thể phải căn cứ vào giấy vay tiền, chứng cứ giao nhận tiền và toàn bộ tình tiết của từng vụ việc.

Like & Share bài viết để nhiều người biết cách bảo vệ quyền lợi khi cho người khác vay tiền.