Ngày 23/01/2026 vừa qua, Bộ Tư pháp đã chủ trì họp tổ soạn thảo hồ sơ chính sách Luật Luật sư (sửa đổi). Thừa ủy quyền của Thứ trưởng Phan Chí Hiếu, Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp Lê Xuân Hồng chủ trì cuộc họp. Theo dự thảo Tờ trình, Luật Luật sư (sửa đổi) tập trung vào 03 nhóm chính sách lớn, đó là:

- Chính sách 1: Xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn; hoàn thiện cơ chế bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề của luật sư.

- Chính sách 2: Phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề luật sư hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hội nhập quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.

- Chính sách 3: Đổi mới quản lý Nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư theo hướng hiệu lực, hiệu quả, thực hiện phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số; nâng cao năng lực, trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

Trong 03 chính sách nêu trên, chính sách 1 được dư luận, đặc biệt là những người trong giới luật sư quan tâm, và chính sách này có tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến những ai mong muốn trở thành luật sư và hành nghề luật sư, cụ thể như sau:

Thứ nhất, theo Luật Luật sư năm 2006, sửa đổi, bổ sung năm 2012, để trở thành luật sư thì chỉ cần đáp ứng đủ các tiêu chuẩn là “Công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có phẩm chất đạo đức tốt, có bằng cử nhân luật, đã được đào tạo nghề luật sư, đã qua thời gian tập sự hành nghề luật sư, có sức khoẻ bảo đảm hành nghề luật sư”. Theo bản dự thảo Luật Luật sư sửa đổi đã bổ sung thêm tiêu chuẩn “về tư tưởng, bản lĩnh nghề nghiệp đối với luật sư”. Điểm mới này là hoàn toàn phù hợp với Nghị quyết 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, để hướng luật sư phải có nhận thức đúng đắn về thể chế chính trị và luôn ý thức, trách nhiệm bảo vệ công lý, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc. Tuy nhiên, về đề xuất bổ sung tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị vững vàng” thì cần phải có những quy định, tiêu chí đánh giá hết sức chi tiết và cụ thể, cũng như phù hợp với yêu cầu của nghề luật sư. Bởi vì, “bản lĩnh chính trị vững vàng” là một khái niệm mang nặng tính lý luận, và yêu cầu đối với mỗi ngành nghề, lĩnh vực khác nhau cũng sẽ khác nhau, không thể có công thức chung, áp đặt cho tất cả các lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Mặt khác, việc chi tiết hóa các tiêu chí đánh giá cũng sẽ đảm bảo được sự thống nhất trong việc áp dụng pháp luật, tránh tình trạng lạm dụng tùy tiện, gây khó dễ cho người xin cấp chứng chỉ hành nghề luật sư

.

Thứ hai, dự thảo Luật Luật sư đã sửa đổi chế định “người tập sự hành nghề luật sư” thành chế định “luật sư tập sự”, gia nhập Đoàn Luật sư từ giai đoạn tập sự; mở rộng và quy định cụ thể hơn về các công việc luật sư tập sự được làm là được thực hiện tư vấn pháp luật và tham gia tố tụng.

Quy định mới này hoàn toàn phù hợp với thực tiễn, không chỉ về tên gọi, mà còn mở rộng về phạm vi quyền của luật sư tập sự được tham gia hoạt động hành nghề trên thực tế, giúp luật sư tập sự được học hỏi, trực tiếp thực hiện các công việc của luật sư để tích lũy kinh nghiệm hành nghề trên thực tế. Đây là điểm hoàn toàn mới so với Luật Luật sư năm 2006, sửa đổi bổ sung năm 2012, khi người tập sự hành nghề luật sư chỉ được “giúp luật sư hướng dẫn trong hoạt động nghề nghiệp nhưng không được đại diện, bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng tại phiên tòa, không được ký văn bản tư vấn pháp luật. Người tập sự hành nghề luật sư được đi cùng với luật sư hướng dẫn gặp gỡ người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự, nguyên đơn, bị đơn và các đương sự khác trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính khi được người đó đồng ý; giúp luật sư hướng dẫn nghiên cứu hồ sơ vụ, việc, thu thập tài liệu, đồ vật, tình tiết liên quan đến vụ, việc và các hoạt động nghề nghiệp khác; được tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và thực hiện các dịch vụ pháp lý khác theo sự phân công của luật sư hướng dẫn khi được khách hàng đồng ý”. Tuy nhiên, khi mở rộng quyền cho luật sư tập sự thì dự thảo Luật cũng cần có những quy định ràng buộc trách nhiệm của luật sư tập sự, luật sư hướng dẫn, giới hạn quyền được tham gia hoạt động hành nghề trong thực tế theo hướng tất cả hoạt động của luật sư tập sự phải được sự hướng dẫn và tham gia cùng với luật sư hướng dẫn, đồng thời có sự đồng ý bằng văn bản của khách hàng.

Thứ ba, Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi còn quy định về việc rà soát các đối tượng được miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư, bổ sung một số đối tượng được giảm thời gian đào tạo nghề luật sư như: Chấp hành viên, thanh tra viên trong lĩnh vực pháp luật, trợ giúp viên pháp lý; Nâng cao điều kiện được miễn đào tạo nghề luật sư nhằm nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn trở thành luật sư theo hướng, những người nguyên là thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên... muồn trở thành luật sư phải có thời gian giữ chức danh nêu trên ít nhất 01 nhiệm kỳ (05 năm) và phải qua thời gian đào tạo nghề luật sư từ 3-6 tháng.

Quy định sửa đổi này hoàn toàn phù hợp, xuất phát từ thực tiễn hiện nay khi nghề luật sư là một ngành nghề có đặc thù riêng, ngoài yêu cầu chuyên môn, kiến thức, kinh nghiệm về pháp luật thì còn đòi hỏi phải có kỹ năng hành nghề, cũng như trách nhiệm, đạo đức ứng xử trong quá trình hành nghề. Đặc biệt, hiện nay nhiều chức danh như người đã là Thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên cao cấp, giáo sư, tiến sỹ ngành luật,… họ được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư mà không phải qua lớp đào tạo nghề luật sư và thời gian tập sự. Mặc dù họ đều là những người có chuyên môn, kiến thức pháp luật tốt nhưng thường họ chỉ giỏi trong một lĩnh vực chuyên môn nhất định, trong khi luật sự được hành nghề đa lĩnh vực, khi hành nghề họ vẫn còn giữ lối tư duy tố tụng cũ, áp đặt hoặc tận dụng các mối quan hệ cũ tại các cơ quan tiến hành tố tụng để tạo lợi thế không công bằng trong giải quyết các vụ án, làm xấu đi hình ảnh của các luật sư và vi phạm nghiêm trọng các quy tắc đạo đức nghề nghiệp. Do đó, đối với các chức danh này khi chuyển sang hành nghề luật sư thì bắt buộc phải qua thời gian đào tạo nghề luật sư để có thể nắm được các quy định, các quy tắc ứng xử của luật sư khi hành nghề. Tùy từng chức danh khác nhau mà thời gian đào tạo nghề luật sư cũng khác nhau. Điều này góp phần nâng cao chất lượng, uy tín của luật sư.

Ngoài ra, Dự thảo còn rà soát bổ sung các quyền, nghĩa vụ của luật sư; quy định viên chức làm việc trong cơ sở đào tạo về pháp luật có thể trở thành luật sư khi bảo đảm một số điều kiện nhất định, thành phần Hội đồng thi luật sư.v.v..

Hiện nay, do Luật Luật sư năm 2006, sửa đổi bổ sung năm 2012 đều được ban hành trước các Luật nội dung, Bộ luật tố tụng có hiệu lực nên một số quy định của Luật Luật sư không còn tương thích, phù hợp với những quy định của pháp luật có liên quan. Trên cơ sở chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, trong điều khiện xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hoạt động hành nghề luật sư sẽ tác động đến tất cả các quan hệ trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước. Đặc biệt, với những thay đổi mạnh mẽ về kinh tế, xã hội, ảnh hưởng của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động đến tổ chức và hoạt động của luật sư, trước yêu cầu thực tiễn của tổ chức và hoạt động luật sư, việc sửa đổi toàn diện Luật Luật sư nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập, tạo điều kiện để tiếp tục phát triển hoạt động luật sư theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả, kỷ cương, kỷ luật, phù hợp với chỉ đạo của Đảng, tình hình phát triển kinh tế - xã hội, thông lệ quốc tế là rất cần thiết.

Với 03 chính sách nêu trên, Luật Luật sư sửa đổi sẽ tạo ra hành lang pháp lý vừa thông thoáng để thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ hơn, chuyên nghiệp hơn cho hoạt động của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ để luật sư tuân thủ nghiêm túc pháp luật về luật sư và đạo đức nghề nghiệp luật sư, đặc biệt, tạo tiền đề để luật sư có ý thức trong việc rèn luyện bản lĩnh chính trị của mình, qua đó, xây dựng hình ảnh, uy tín của nghề luật sư, khẳng định vị trí, vai trò của đội ngũ luật sư trong công cuộc cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và hội nhập quốc tế.